Anne ve babalar için, Meta ve Google’ın hedefinde olduğu ABD’deki mahkeme kararı, kaygılarını doğrulayan bir gelişme olabilir.
Bu mahkeme, söz konusu şirketlerin kasten bağımlılık yaratan sosyal medya platformları oluşturduğuna ve bunun da genç bir kadının ruh sağlığını olumsuz etkilediğine hükmetti.
ABD’deki davada, Kaley adındaki genç kadının avukatları, Instagram ve YouTube’daki sonsuz kaydırma gibi özelliklerin bağımlılığı artıracak şekilde tasarlandığını ileri sürdü.
Kararın sosyal medya şirketleri açısından “bir dönüm noktası” teşkil ettiği ifade ediliyor.
Ancak dünya genelinde, çocuklarının ekran sürelerini azaltmaya çalışan ebeveynler için bu kararın pratikte çok fazla fayda sağlamadığı belirtiliyor.
Bu bağlamda, uzmanlara çocukların telefonlarından nasıl bir süreliğine uzaklaşabileceklerine dair ipuçları sorduk.
1. Küçük başlayın ve gerçekçi olun
Tablet veya akıllı telefonları çocuklarına çoktan vermiş olan aileler, bu cihazlardan tamamen kurtulmanın en iyi seçenek olup olmadığını sorgulayabilir.
Ancak çocuk psikoloğu Dr. Jane Gilmour, bunun en iyi yaklaşım olmayabileceğini belirtiyor.
Gilmour, “Bir alışkanlığı değiştirmek her zaman zordur” diyor.
Bunun yerine, ekran süresi konusundaki tartışmaların hararetlendiği anlarda değil, sakin bir ortamda değişiklik yapılmasını öneriyor.
“En iyi iletişimi sakin beyinler kurar” ifadesini de ekliyor.
Ekran süresini azaltmanın en iyi başlangıç noktalarından biri, evde cihazlar için belirli bir alan oluşturmak olabilir; örneğin, özel bir dolap belirlemek.
“Şarj cihazları için tek bir yer oluşturun, böylece telefonlar kaldırıldığında şarja takılır ve konu kapanır” diyor Gilmour.
2. İş birliği yapın
Çocuk psikoloğu Dr. Maryhan Baker, “Büyümüş çocuklar ve ergenler için ek kurallar koymak yerine, onları ekran süresiyle ilgili görüşmelere dahil etmek daha etkili olabilir” diyor.
Örneğin, çocuklara şu şekilde yaklaşmak etkili olabilir:
“Arkadaşlarınla orada iletişim kurduğunu biliyorum. Bu platformda yokmuşsun gibi görünmenin getirdiği sosyal baskıyı anlıyorum.”
“O yüzden gün içinde sürekli telefonda olmadığın bir alan yaratmaya nasıl başlayabileceğimizi konuşalım.”
Ebeveynlik koçu Olivia Edwards, çocuğunuzla güçlü bir bağ kurmanın ekran kullanımını düzenlemekte kolaylaştırıcı olabileceğini vurguluyor:
“Çocuğumuzla güçlü bir ilişkimiz olmalı çünkü iş birliğine ve ekip çalışmasına gidecek olan şey bu.”
Bu bağlamda, çocuğunuzun internetteki içeriklere gerçekten ilgi göstermek de önemlidir.
3. Ekran süresini öğrenme fırsatına dönüştürün
Pek çok ebeveyn, sosyal medyada hızla değişen akımlar ve trendlerle ilgili kendini geri kalmış hissediyor.
Ancak ekran süresi üzerine açıkça konuşmak, hem yetişkinler hem de çocuklar için birbirlerinden bir şeyler öğrenme fırsatı sunabilir.
Edwards, bu durumu örneklendirerek, “Şöyle bir şey söyleyebilirsiniz: ‘Sence sosyal medya nasıl işliyor? Bu uygulama insanları ekran başında nasıl tutuyor? İnsanlar burada ne kadar zaman harcarsa, şirketlerin bunun üzerinden o kadar para kazandıklarını biliyor muydun?'” diyor.
Gilmour ise ebeveynlerin çocuklarına dijital okuryazarlığı uygulamalı olarak öğretme fırsatı bulabileceğini ifade ediyor.
“Birlikte inceleyebileceğiniz içerikler olabilir ve ‘Peki, sence bu doğru mu? Bunun doğru olup olmadığını nasıl anlayabilirim?’ diye sorabilirsiniz.”
4. Örnek davranışı sergileyin
Çocukların ebeveynlerini taklit ettiği gerçeği biliniyor. İyi ekran alışkanlıklarını teşvik etmek, öncelikle kendimize bakmamızla başlar.
Maryhan, bu konuya hafif bir şekilde yaklaşılması gerektiğini öneriyor.
“Çocuklarımızla, kendimizi eleştiren bir konuşma bile yapabiliriz. Örneğin, ‘Hepimiz bunu yapıyoruz, telefon kullanımı konusunda ben de pek iyi değilim’ diyebiliriz.”
Telefonlar ve tabletler her yaş grubu için sürekli bir eğlence kaynağı sunuyor. Ancak Gilmour, hem yetişkinlerin hem de çocukların biraz can sıkıntısını kabul etmesinin faydalı olabileceğini vurguluyor ve ekliyor:
“Ekran karşısında olmak, dikkatimizi dış dünyaya yönlendirir. İç dünyamıza dönmek, geçmişi düşünmek ve geleceği hayal etmek, yaratıcılığı tetikler.”
“Yani çocuklarınızın ‘Yapacak hiçbir şey yok’ diye yakınması ve boşluğa bakması sorun değil. Aslında bu, olumlu bir durum.”
5. Panik yapmayın
Ebeveynlik her zaman kolay olmamıştır. Ancak ekranların her yerde olduğu bir dönemde, bu durumun çocukları nasıl etkilediğini anlamak kaygı verici olabilir.
Essex Üniversitesi’nden dijital iletişim uzmanı Dr. Tony Sampson, ebeveynlerin moral panik tuzağına düşmemesi gerektiğini belirtiyor.
“Kaygılı ebeveynlerin medya paniğine kapılarak tüm ergen beyinlerini sadece sosyal medya bağımlılığı ile damgalama eğilimi var” diyor.
Oysa çocuklar ve ergenler “nöroplastisite” adı verilen bir özelliğe sahip; yani beyinleri, yetişkinlerin beyinlerine kıyasla daha iyi uyum sağlamakta ve toparlanmaktadır.
Sampson, “Dikkatin nasıl aşındığına dair çok şey okuyoruz” diyor.
“Ancak sosyal medya dikkati kısaltmaz veya aşındırmaz. Dikkati üzerine çeker ve ticari içerikle etkileşime yönlendirir.”
“Olumlu teknoloji kullanımı, yaratıcılık, keşif ve öğrenme için nöroplastisiteyi artırmaya yardımcı olabilir.”





