6. Korkut Ata Türk Dünyası Film Festivali çerçevesinde “Sinemada Yapay Zeka ve Kadim Anlatının Dijital Dönüşümü” başlıklı panel, Atlas 1948 Sineması’nda gerçekleştirildi.
Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY), TRT ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) tarafından desteklenen festival kapsamındaki panelde, yapay zekanın hızla artan üretim kapasitesinin sinema sektöründeki dönüşümü, geleneksel hikaye anlatıcılığı ile yeni teknolojiler arasındaki ilişki, insan yaratıcılığı, karar verme yetkisi ve teknoloji üzerindeki kontrol konuları ele alındı.
Panelde, Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürü Birol Güven, Prof. Dr. Serdar Öztürk, Doç. Dr. Şebnem Özdemir, dijital içerik üreticisi ve eğitmen Ozan Sihay, deneyim tasarımcısı ve hikaye anlatıcısı Cenk Caner ile Azerbaycanlı yönetmen ve yapımcı Seyran Mahmudoğlu, yapay zekanın teknik imkanlarından etik ve felsefi boyutlarına kadar geniş bir yelpazede görüşlerini paylaştı.
“Bıçak hala bizim elimizde mi?”
Panelde bir konuşma yapan Birol Güven, yapay zekanın yalnızca bir araç olmaktan öteye geçerek karar alma süreçlerinde de etkili hale geldiğini vurguladı.
Güven, yapay zekayı bir bıçak örneğiyle değerlendirerek, “Aynı aletle hem yararlı hem de zararlı işler yapılabilir. Bugüne kadar bu araçların nasıl kullanılacağına insan karar verdi. Ancak günümüzde insanın yerini alan algoritmalarla yüzleşiyoruz. Bu durumda ‘Peki o zaman bıçak bizim elimizde mi?’ sorusunu sormak kaçınılmaz.” şeklinde konuştu.
Teknolojinin insan hayatını kolaylaştıran yönlerine dikkat çeken Güven, asansör ve yürüyen merdiven gibi yeniliklerin günlük yaşamın bir parçası haline geldiğini hatırlatarak, yapay zekanın sunduğu kolaylıkların yanı sıra insanın düşünme ve karar verme süreçlerindeki rolünün giderek daha da önemli hale geldiğine dikkat çekti.
“Bıçak çocuğun elinde ama biz de onun omzundan tutuyoruz”
İstinye Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şebnem Özdemir, yapay zekaya artan bağımlılığın insanların düşünme ve karar verme alışkanlıkları üzerindeki etkilerini ele aldı.
Özdemir, insanların teknolojiye danışmadan fikir üretmekte zorlanmaya başladığını ve bu durumun farklı yaş gruplarına yayıldığını belirtti. Yapay zeka sistemlerinin gelişimi karşısında insan denetiminin korunması gerekliliğini vurguladı.
Güven’in bıçak benzetmesine farklı bir bakış açısıyla yaklaşan Özdemir, “Bıçak bizim elimizdeydi ama şimdi çocuğun elinde, biz de onun omzundan tutuyoruz.” ifadesini kullandı.
Yapay zekaya karar verme yetkisinin tamamen devredilmesinin sonuçlarına dikkat çeken Özdemir, yapay zeka sistemlerinin bilinç sahibi olup olmadığına dair tartışmaların kesin bir yanıtının bulunmadığını, insan bilincinin bile tüm yönleriyle açıklanamadığını ifade etti.
“Akıl, zeka ve bilinç arasındaki farklar sorgulanmalı”
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serdar Öztürk, yapay zeka tartışmalarının yalnızca zeka kavramı üzerinden yürütülmesinin insanın düşünsel ve sanatsal özelliklerine dair önemli soruların gözden kaçmasına yol açabileceğini belirtti.
Öztürk, “Akıl”, “zeka” ve “bilinç” kavramları arasındaki farklılıkların sorgulanması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, sinemada teknolojinin gelişimiyle birlikte gerçeklik ve yabancılaşma kavramlarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Öztürk, yönetmen Christopher Nolan’ın dijital imkanlara rağmen analog sinema teknolojilerini tercih etmesini örnek göstererek, sinemacının gerçeklikle kurduğu ilişkinin sanatsal üretimdeki önemine değindi.
Yabancılaşmayı, insanın ürettiği eserle kurduğu aidiyet bağının zayıflaması üzerinden değerlendiren Öztürk, yeni teknolojilerin sinemacının kendi eserine yönelik üretim duygusunu nasıl etkilediğine de dikkat çekti.
İçerik üretimi ve Türk dünyası sineması ele alındı
Azerbaycanlı yönetmen ve yapımcı Seyran Mahmudoğlu, yapay zekanın belgesel sinemadaki rolünü değerlendirerek, teknolojik gelişmelerin sunduğu imkanlarla sanatsal değer üretiminin birbirinden ayrılması gerektiğini savundu.
Mahmudoğlu, yapay zekanın ne kadar gelişirse gelişsin, gerçekliğin özünün yerini alamayacağını belirtti. Belgesel sinemanın gerçeklikle kurduğu ilişkinin bu açıdan önem taşıdığını ifade etti.
Film yapımında dron gibi yeni teknolojilerin kullanılabileceğini ancak teknik araçların tek başına özgün bir sanat eseri oluşturmak için yeterli olmadığını dile getirdi. Mahmudoğlu, sinemada insanın bakış açısının ve sanatsal tercihinin belirleyici olduğunu vurguladı.
Panelin sektörel boyutunda ise yapay zekanın reklamcılık, dijital içerik üretimi ve hikaye anlatıcılığındaki yenilikçi alanları öne çıktı. Dijital içerik üreticisi ve eğitmen Ozan Sihay’ın katılımıyla yapay zekanın reklam ve sosyal medya içeriklerindeki kullanım alanları, deneyim tasarımcısı ve hikaye anlatıcısı Cenk Caner’in katılımıyla da sinemanın teknolojik dönüşümü ve anlatı biçimleri arasındaki ilişki tartışıldı.
Yapay zeka destekli üretim süreçlerinin sunduğu yeni olanaklar, sinemacının değişen rolü ve teknolojik gelişmelerin özgün içerik üretimine etkileri üzerine yapılan tartışmalarda, Türk dünyasının köklü anlatı geleneğinin dijital teknolojilerle nasıl buluşabileceği ve yeni üretim araçlarının farklı coğrafyalardaki sinemacılara sunabileceği imkanlar değerlendirildi.
Kaynak: AA




