Yapay zeka, çeviri sektöründe hız ve iş kapasitesini artırarak mesleğin çalışma biçimini köklü bir şekilde dönüştürüyor. Uzmanlar, bu teknolojinin insan çevirmenlerin yerini alamayacağını ve geleceğin nitelikli çevirmenlerin yapay zeka ile birlikte çalıştığı bir yapıda şekilleneceğini ifade ediyor.
Metinleri yalnızca kelime karşılıkları üzerinden çevirmekle kalmayıp, bağlamı, cümle yapısını ve dilin kullanım özelliklerini analiz edebilen yapay zeka sistemleri, farklı diller arasındaki iletişimi kolaylaştırırken çeviri sektöründeki iş süreçlerini de yeniden şekillendiriyor.
Yapay zekanın çevirmenlik mesleğine etkilerini değerlendiren Türkiye Çevirmenler Derneği ve Çeviri Kuruluşları Federasyonu Genel Başkanı Ahmet Varol, bu teknolojinin mesleği tamamen değiştirmekten ziyade çeviri süreçlerini daha verimli hale getirdiğini belirtti.
Varol, yapay zeka ile çevirmenlik mesleğinin birbirini tamamlayan unsurlar olduğunu vurgulayarak, “Profesyonel bir çevirmenin yapay zeka ile uyumlu çalışması gerekiyor; aksi halde başarılı olamaz. Başarılı olsa bile, yapay zeka ile bir günde yapılacak çeviriyi iki ayda tamamlayabilir. Bu da onun üretkenliğini etkiler ve rekabet şansını azaltır.” dedi.
Yapay zekanın çeviri sürecinde sorumluluk üstlenemeyeceğine dikkat çeken Varol, mesleki sorumluluğun çevirmenlerde kalmaya devam edeceğini ve insan unsurunun öneminin her zaman korunacağını ifade etti.
Varol, yapay zekanın çeviri sektöründeki iş hacmini azaltmadığını, ancak müşterilerin fiyat beklentilerini değiştirdiğini belirterek, “Kısa sürede yapılan çeviriler nedeniyle, müşteriler ‘Bu kadar kısa sürede bu kadar para kazanamazsınız.’ düşüncesiyle fiyatlarda ciddi indirim beklentisi içine giriyor.” şeklinde konuştu.
Resmi belge çevirilerindeki piyasa dengesizliğine de değinen Varol, “Noterde tasdik gereken 20 satırlık bir evrakın yalnızca mühür parası 1700-2000 lira arasında. Çevirmen bunun yanında 100 lira isterse bu durum komik kalıyor. Normalde 1500 lira alınması gereken bir iş, bazı arkadaşlarımızın gelir kaygısı nedeniyle 200 ila 300 lira arasında yapılabiliyor. Bu da piyasada dengesizlik yaratıyor.” ifadelerini kullandı.
Uzun belgeler, kitaplar ve kataloglarda tekrar eden metinlerin çeviri süresini uzatabileceğini belirten Varol, yapay zekanın bu tür metinlerin çevrilmesinde önemli ölçüde zaman kazandırabileceğini ifade etti.
Varol, yapay zeka sayesinde uzun belgeler ile kitaplardaki tekrar eden metinlerin daha kısa sürede çevrilebildiğini, ancak ortaya çıkan çevirinin mutlaka kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı.
“Çevirmenlikteki sorunlar için proje hazırlayıp Adalet Bakanlığına sunduk.”
Yapay zeka ile insan arasındaki farklılıkları değerlendiren Varol, şunları kaydetti:
“Yapay zeka ne kadar iyi bir çeviri yapsa da öngörülebilirlik ve sorumluluk taşımaz. Yani yalnızca düz çeviri yapıyor. Kelime çevirisiyle çevirmenlik olmuyor. Çevirmenlerin daha fazla uzmanlaşması gerekiyor. Yapay zekanın yaptığı çeviriyi kontrol eden bir çevirmen, mükemmel bir çeviri ortaya çıkarabilir ve sorumluluğu da üstlenir. İnsan unsuru olmadan çevirinin bir anlamı yok. Dolayısıyla çevirmenlik eğitimi alan öğrencilerin kaygılanmalarına gerek yok; bu mesleği her zaman icra edebilirler. Ancak yapay zekayı yok sayamazlar, aksi takdirde kendileri de kaybolur. Yapay zeka ile yeni nesil arkadaş olarak birlikte çalışacaklar ve aradaki boşlukları kendileri dolduracaklar.” şeklinde konuştu.
Çevirmenlikteki sorunları çözmek amacıyla federasyon olarak bir proje geliştirdiklerini ve Adalet Bakanlığına sunduklarını belirten Varol, fiyat belirsizliğinin giderilmesi için tarifelerin alt sınırının belirlenmesi gerektiğini ifade etti.
“Yapay zeka, hızımızı ve kalitemizi artıran bir araçtır.”
Marmara Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Sevinç Arı, geleneksel bilgisayar destekli çeviri yazılımlarından farklı olarak yapay zeka sistemleriyle çift yönlü etkileşim kurulabildiğini belirtti.
Yapay zekanın büyük dil modellerine dayandığını ve bağlam ile kültürel unsurları aktarmada yetersiz kalabildiğini ifade eden Arı, bu sistemlerin hata oranının yüksek olduğunu vurguladı.
Arı, “Yapay zeka sadece kelimeleri ve cümleleri eşleştirir; üslup, kültürel boyut ve alıcı kitlesinin anlama kapasitesi gibi unsurları tam olarak sağlayamaz. Bu nedenle resmi ve nitelikli belgelerde uzman bir çevirmenin kontrolü şarttır.” dedi.
Çevirinin yalnızca yabancı dil bilenlerin yapabileceği bir iş olmadığını dile getiren Arı, “Yapay zeka, işlerimizi kolaylaştıran, hızımızı ve kalitemizi artıran bir araçtır. Öğrencilerimize bu teknolojiye karşı direnç göstermek yerine, kendilerini nasıl uyumlayabileceklerini aktarmaya çalışıyoruz. Metin geleneğini ve kuramları bilmeyen biri, yapay zeka çevirisini doğru yönetemez. Bu nedenle nitelikli ve yetişmiş çevirmenlere her zaman ihtiyaç duyulacaktır.” şeklinde konuştu.
Arı, üniversitede nitelikli çevirmenler yetiştirmek amacıyla müfredatı güncel tuttuklarını ve yapay zeka teknolojilerini eğitim süreçlerine entegre ettiklerini belirtti.
Yapay zeka destekli çeviri teknolojilerinin son beş yılda önemli gelişmeler kaydettiğine dikkat çeken Arı, “Bir çevirmen saatte ortalama 250 ila 350 kelime çeviri yapabilirken, yapay zeka bunu 1800 kelimeye kadar çıkarabiliyor. Yapay zeka, işimizi kolaylaştırarak bir aracımız haline geldi. Fiyatları düşürdü ama iş kapasitemizi önemli ölçüde artırdı.” ifadelerini kullandı.
Kaynak: AA




