Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülen 2218-Yurt İçi Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı çerçevesinde, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi’nde Dr. Ayşe Tosun’un liderliğinde ve Doç. Dr. Alaattin Arıkan’ın danışmanlığında gerçekleştirilen bir araştırma, 77. International Astronautical Congress (IAC 2026) bilimsel programına kabul edilerek sunuldu.
Bu araştırmanın önemli çıktılarından biri, öğrencilerin mekansal kaygılarını azaltmaya ve mekansal düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik disiplinler ötesi bir öğretim tasarımıdır. Çalışma, 5-9 Ekim 2026 tarihleri arasında Antalya NEST Kongre Merkezi’nde düzenlenen kongrede Dr. Ayşe Tosun tarafından interaktif bir sunum formatında uluslararası bilim camiasıyla paylaşıldı.
Dünyanın önde gelen uzay kuruluşları, IAC 2026’da bir araya geldi.
IAC 2026, Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ev sahipliğinde ve SAHA İstanbul’un eş ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Kongreye, Türkiye Uzay Ajansı (TUA), Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu UZAY, ASELSAN ve ROKETSAN gibi Türk kuruluşlarının yanı sıra NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) gibi dünya çapında tanınan uzay kuruluşları katıldı. Pek çok ülkeden uzay ajansları, şirketler ve bilim insanlarını bir araya getiren bu kongre, bilimsel paylaşım ve uluslararası iş birliği için büyük bir fırsat sundu.
Araştırmanın bu uluslararası platformda kabul edilmesi, Türkiye’de yürütülen uzay eğitimine dair mekansal düşünme becerileri ile mekansal kaygıyı ele alan çalışmanın uluslararası görünürlüğünü artırdı.
Türkiye’nin uzay hedefleri doğrultusunda erken yaşta beceri gelişimi önem taşıyor.
Türkiye’nin Milli Uzay Programı’nda yer alan “Uzay Bilinci ve İnsan Kaynakları Geliştirme” hedefi, uzay çalışmalarının eğitim boyutunu vurgulamaktadır. Geleceğin bilim insanları, mühendisleri ve araştırmacıları için çocukların erken yaşlardan itibaren bilimsel meraklarının ve temel düşünme becerilerinin desteklenmesi büyük bir önem taşımaktadır.
Mekansal düşünme becerileri, bu eğitim temelinin önemli bir bileşenidir. Nesnelerin, mekanların ve çevrelerin konumlarını anlama, farklı bakış açılarını zihinde canlandırma ve iki boyutlu gösterimlerle üç boyutlu yapılar arasında bağlantı kurma becerileri, STEM alanlarının yanı sıra coğrafya, sanat ve mimarlık gibi diğer alanlarda da öğrenme ve problem çözme süreçlerini desteklemektedir.
Bu becerilerin eğitim ve deneyim yoluyla geliştirilmesi, küçük yaşlardan itibaren uygun öğrenme fırsatlarının sunulmasını gerekli kılmaktadır. Araştırma, Türkiye’nin uzun vadeli uzay hedefleri açısından çocukların mekansal düşünme becerilerinin geliştirilmesine ve bu gelişimi destekleyen öğrenme ortamlarının oluşturulmasına dikkat çekmektedir.
Mekansal kaygı, öğrenmeye katılımı olumsuz etkileyebilir.
Öğrenciler, yön bulma, referans oluşturma, koordinat bulma, harita okuma veya üç boyutlu nesneleri zihinde canlandırma gibi görevler sırasında kaygı yaşayabilmektedir. Mekansal kaygı, öğrencinin dikkatini görevden uzaklaştırabilir, zihinsel kaynaklarını endişeye yöneltebilir ve çözüm üretirken tereddüt yaşamasına neden olabilir. Tekrar eden kaygı deneyimleri, öğrencilerin bu tür etkinliklerden kaçınmasına ve becerilerini geliştirecek öğrenme fırsatlarına daha az katılmasına yol açabilmektedir.
Araştırmada, mekansal düşünme becerilerinin öğretilmesi, öğrencilerin duygusal deneyimleriyle birlikte ele alınmıştır. Öğrencilerin hangi görevlerde kaygı yaşadıklarının ve hangi desteklere ihtiyaç duyduklarının belirlenmesi, öğretim tasarımının geliştirilmesine yön vermiştir.
Uzay eğitimi için disiplinler ötesi öğretim ve dijital oyun geliştirilmiştir.
Araştırma kapsamında ortaokul öğrencileri için sosyal bilgiler, fen bilimleri, matematik ve astronomiyi bir araya getiren disiplinler ötesi bir öğretim tasarımı oluşturulmuştur. Bu tasarım, öğrencilerin mekansal düşünme becerilerini desteklemeyi ve mekansal görevlerde yaşadıkları kaygıları azaltmayı hedeflemiştir.
Ayrıca, uzay eğitimine yönelik geliştirilen dijital oyun ile gökyüzündeki referans noktalarını kullanarak yön bulmayı öğrenme süreci ilişkilendirilmiştir. Öğrencilerin günlük çevrelerindeki konum ve yön deneyimleri ile astronomi düşüncesindeki mekansal görevler arasında bağlantı kurulması amaçlanmıştır.
IAC 2026’daki sunumla, geliştirilen disiplinler ötesi öğretim tasarımı ve dijital oyun uluslararası bilimsel toplulukla paylaşılmıştır. Çalışma, mekansal düşünme becerilerinin erken yaşlardan itibaren öğrencilerin duygusal ihtiyaçlarıyla birlikte desteklenmesinin önemini vurgulayarak Türkiye’nin uzay bilincini ve gelecekteki insan kaynağını geliştirme hedefinin eğitim boyutuna yönelik bir yaklaşım sunmaktadır.
Kaynak: İhlas Haber Ajansı




