TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, uluslararası düzenin küresel sorunlara çözüm üretme konusunda yetersiz kaldığını vurgulayarak, “Dünya beşten büyüktür” anlayışının giderek daha fazla kabul gördüğünü belirtti. Oktay, daha işlevsel, temsili daha güçlü ve karar alma mekanizmaları adil bir yeni uluslararası sisteme ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
Oktay, Tokyo’da Keio Üniversitesi bünyesindeki Keio Center for Strategy’de düzenlenen “Dış Politika Söyleşileri”nin beşincisini, “Orta Doğu’daki Güncel Dinamikler Işığında Türk-Japon Stratejik İlişkileri” başlıklı program çerçevesinde gerçekleştirdi.
Etkinliğe, Japonya’da görev yapan büyükelçiler, diplomatik misyon temsilcileri, akademisyenler ve öğrenciler katıldı. Açılış konuşmasını Türkiye’nin Tokyo Büyükelçisi Oğuzhan Ertuğrul yaptı.
Ertuğrul, Türkiye ile Japonya arasındaki ilişkilerin tarihsel dostluk ve dayanışma temelinde ilerlediğini belirterek, iki ülkenin stratejik ortaklığını ekonomi, yatırım, teknoloji, bilim ve yükseköğretim gibi alanlarda daha ileri taşımak için kararlı olduklarını ifade etti.
Komisyon Başkanı Oktay, uluslararası sistemdeki dönüşümlere dikkat çekerek, İkinci Dünya Savaşı sonrasında inşa edilen düzenin küresel sorunlara yönelik çözüm üretmede yetersiz kaldığını belirtti. Oktay, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) veto mekanizmasının işlevselliği azalttığını belirterek, “‘Dünya beşten büyüktür’ anlayışı artık daha fazla kabul görmekte.” dedi.
BMGK’nin Ukrayna, Gazze, Basra Körfezi, Afrika, Pakistan ve Afganistan gibi birçok bölgedeki çatışmaları önleyemediğini, insani krizlere çözüm üretemediğini ve eşit bir yaklaşım sergileyemediğini dile getiren Oktay, daha adil ve temsili bir uluslararası sisteme ihtiyaç olduğuna dikkat çekti.
Oktay, yapay zeka, kuantum teknolojileri, biyoteknoloji, siber güvenlik, uzay teknolojileri ve yarı iletkenlerin küresel güç rekabetinin merkezine yerleştiğini belirtti. Türkiye’nin Avrupa, Asya, Orta Doğu, Balkanlar, Karadeniz ve Orta Asya arasında stratejik bir merkez haline geldiğini vurguladı.
Türkiye’nin kriz yönetimi, bölgesel bağlantı kurabilme yeteneği ve çok yönlü dış politika yürütme kapasitesi ile önem kazandığını ifade eden Oktay, Filistin meselesinin bölgedeki istikrarsızlığın merkezinde yer aldığını belirtti. Oktay, son 20 ayda Gazze’de yaşanan saldırılarda on binlerce Filistinlinin hayatını kaybettiğini ve çoğunluğunu kadın ve çocukların oluşturduğu sivillerin yaşamını yitirdiğini kaydetti.
Oktay, Türkiye’nin çözüm bulunması amacıyla yoğun çaba gösterdiğini belirterek, “Artık barış planının ilerletilmesi ve Gazze’nin yeniden inşasına başlanması gerektiğine inanıyoruz. Kalıcı barış için tek çözüm iki devletli çözümdür.” ifadelerini kullandı.
Bağımsız ve egemen bir Filistin Devleti’nin 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olacak şekilde kurulması gerektiğini vurgulayan Oktay, Türkiye’nin ateşkes ve yeniden inşa sürecine destek verdiğini söyledi.
Uygun koşullar oluştuğunda Türkiye ve Japonya’nın Gazze’nin yeniden imarında birlikte rol alabileceğine dikkat çeken Oktay, İran çevresindeki gerilimlerin küresel ekonomi ve enerji piyasaları üzerindeki etkilerini de değerlendirdi.
Oktay, Türkiye’nin nükleer silahların yayılmasına karşı olduğunu belirterek, “Hiçbir ülke, İsrail dahil, nükleer silaha sahip olmamalıdır.” dedi. Türkiye için Orta Doğu’nun soyut bir mesele olmadığını ifade eden Oktay, göç, terörizm, enerji akışları, ticaret yolları ve siyasi istikrarsızlığın Türkiye’yi doğrudan etkilediğini belirtti.
Ayrıca Oktay, Japonya’nın da küresel enerji güvenliği ve deniz ticareti nedeniyle bölgedeki gelişmelerden etkilendiğini söyleyerek, bu durumun Türkiye ile Japonya arasında Orta Doğu’da önemli bir işbirliği zemini oluşturduğunu ifade etti.
Katılımcıların ABD-İran gerilimi, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Türkiye’nin arabuluculuk girişimlerine ilişkin sorularını yanıtlayan Oktay, Türkiye’nin Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başından itibaren ilkesel bir tutum sergilediğini dile getirdi. Oktay, Türkiye’nin hem Ukrayna hem de Rusya ile iletişim kanallarını açık tuttuğunu, İstanbul sürecinde tarafların müzakere masasına getirildiğini ve savaşın diplomasi yoluyla sona erdirilmesi gerektiğini vurguladı.
Pakistan’ın ABD ile İran arasında önemli bir arabuluculuk rolü üstlendiğine dikkat çeken Oktay, Türkiye, Katar, Suudi Arabistan ve Mısır’ın da gerilimin azaltılması için çaba gösterdiğini belirtti.
Oktay, bölgesel sorunların çözümlerinin bölgesel aktörlerce sahiplenilmesi gerektiğini ifade ederek, “Dışarıdan gelen güçler çoğu zaman sorunları çözmek yerine daha karmaşık hale getirebiliyor.” dedi.
Türkiye ile Japonya ilişkilerinin geleceğine dair değerlendirmelerde bulunan Oktay, iki ülkenin yapay zeka, yarı iletkenler, yeşil enerji, uzay teknolojileri, sağlık teknolojileri ve savunma sanayisi gibi alanlarda daha güçlü bir işbirliği geliştirebileceğini aktardı.
Oktay, Türkiye’nin Japonya’yı önemli bir ortak olarak gördüğünü ve iki ülkenin kültürel açıdan birbirine oldukça yakın olduğunu kaydetti. Ayrıca, Suriye’nin yeniden inşası, Ukrayna’nın yeniden yapılandırılması ve Afrika’daki kalkınma projeleri gibi alanlarda işbirliği yapabileceklerini belirtti.
Oktay, Türkiye ile Japonya’nın Orta Doğu ve Afrika’da altyapı, enerji, bağlantısallık ve sürdürülebilir kalkınma alanlarında ortak projeler geliştirebileceğini vurguladı ve Türkiye-Japonya ilişkilerini daha jeopolitik ve stratejik bir ortaklık seviyesine taşımak gerektiğini sözlerine ekledi.
Japonya’ya resmi ziyarette bulunan TBMM Dışişleri Komisyonu heyeti, bir hafta boyunca yoğun temaslarda bulunacak. Program kapsamında iki ülke arasındaki ilişkiler, ekonomi, yatırım, ticaret, turizm ve diplomasi gibi farklı alanlarda gerçekleştirilecek görüşmelerle kapsamlı bir biçimde ele alınacak.




