(ANKARA) – MÜYORBİR Başkanı Burhan Şeşen, Başkan Yardımcısı Bora Öztoprak ve SCAPR Yönetim Kurulu Başkanı José Luis Sevillano Romero, İstanbul’da basın toplantısı düzenledi. Toplantıya yaklaşık 60 ülkeden temsilcinin katıldığı SCAPR toplantılarında, lisanslama problemleri, yapay zeka, dijital platformlar ve icracı sanatçıların hakları gibi önemli konular gündeme alındı.
Müzik Yorumcuları Meslek Birliği (MÜYORBİR) Başkanı Burhan Şeşen, Başkan Yardımcısı Bora Öztoprak ve SCAPR (Uluslararası İcracı Sanatçı Meslek Birlikleri Konseyi) Yönetim Kurulu Başkanı José Luis Sevillano Romero, basın mensuplarıyla bir araya gelerek müzik sektöründeki güncel meseleleri ele aldı.
Toplantının en önemli gündem maddelerinden biri, eser işletme bedelleri ve Kültür ve Turizm Bakanlığı ile meslek birlikleri arasındaki süreç hakkında oldu. İşletmelerde kullanılan müzikten doğan hakların nasıl tahsil edileceği, tarifelerin hangi ölçütlere göre belirlendiği ve uygulamada karşılaşılan zorluklar detaylı bir şekilde masaya yatırıldı.
Müzik sektörünün uzun bir süredir çözüm bekleyen problemlerinden biri olan eser işletme bedellerinin yalnızca meslek birlikleri ile işletmeler arasında bir anlaşmazlık olarak ele alınmaması gerektiği vurgulandı. Bu konunun, müziği üreten ve icra eden sanatçıların emeğinin karşılığını alabilmesiyle doğrudan ilişkili olduğu ifade edildi. Şeşen, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın eser işletme bedellerini meslek birliklerine ödemediğini belirterek, müziği üreten ve icra eden sanatçıların haklarının tahsilinde yaşanan sıkıntılara dikkat çekti.
TARİFELER HER İŞLETME İÇİN AYNI DEĞİL
Toplantıda, kamuoyunda sıkça yanlış anlaşılan konulardan birinin işletmelere uygulanan müzik kullanım tarifeleri olduğu ifade edildi. Müzik kullanım tarifelerinin her yıl 30 Eylül itibarıyla hazırlanmaya başlandığı belirtilirken, tüm işletmelere aynı bedelin uygulanmadığı vurgulandı. İşletmenin bulunduğu bölge, metrekaresi ve müziğin işletmenin faaliyetindeki yeri gibi çeşitli ölçütlerin tarifeyi etkilediği açıklandı.
Şeşen, “Her sene 30 Eylül’de başladığımız tarifelerimiz var. Ancak tarifede, örneğin, Nişantaşı’ndaki bir kafeyle Şırnak’taki bir kafenin metrekaresi aynı olsa da durum farklı. Coğrafi ve bölgesel farklılıklar söz konusu. Bir kuaförde çalan müzikle bir diskoda, barda çalan müziğin tarifesi de aynı değil.” dedi.
Kamuoyunda meslek birliklerinin işletmelerden yüksek bedeller talep ettiği yönündeki algıya itiraz eden Şeşen, bazı işletmeler için ödenecek miktarın sanıldığı kadar yüksek olmadığını belirterek, “Bazı yerlerde bir çay parası düzeyinde bedellerin söz konusu olabildiğini.” ifade etti.
Eser işletme bedellerinin tahsilatında karşılaşılan zorluklar da toplantının dikkat çeken konularından biri oldu. İşletmelerin lisans sistemine katılmaması durumunda hukuki yola başvurmanın her zaman etkili bir çözüm olmadığı, dava maliyetlerinin bazı durumlarda tahsil edilmek istenen bedelin üzerine çıkabildiği belirtildi.
Özellikle çok sayıda küçük işletmeye tek tek ulaşmanın ve hukuki takip yürütmenin maliyet ve uygulama açısından zorluk yarattığına dikkat çekildi. Bu nedenle farklı sektörlerdeki çatı örgütleriyle yapılabilecek iş birliklerinin ve toplu lisanslama modellerinin önemi vurgulandı.
İLK ADIM DAVA DEĞİL, DAVET
MÜYORBİR’in işletmelere yaklaşımında ilk seçeneğin dava olmadığı özellikle ifade edilerek, meslek birliklerinin öncelikle işletmelerle iletişim kurmayı, müzik kullanımından kaynaklanan hakları anlatmayı ve işletmeleri lisans almaya davet etmeyi tercih ettiği belirtildi.
Şeşen, “İlk refleks dava açma yönünde olmuyor. Daha çok davet yönünde oluyor. Bu davete dönüş yapanlar var, yapmayanlar da. Bilgilendirmeyi daha çok önemsiyoruz.” dedi.
İşletmelerin gösterdiği tepkinin her zaman hak sahiplerine ödeme yapmak istememekten kaynaklanmadığı, sistemin yeterince bilinmemesi gibi önemli bir sorunun da bulunduğu ifade edildi. Şeşen, “Çünkü sokağa yansıyan bu tepki kötü niyetten değil, biraz bilgisizlikten.” şeklinde konuştu.
Birden fazla meslek birliğinin varlığının işletmeler açısından kafa karışıklığına neden olabileceği, özellikle küçük esnaf arasında yayılan yanlış bilgilerin tepkileri artırabileceği ifade edildi. Bu nedenle meslek birliklerinin önümüzdeki dönemde işletmelerle daha fazla bir araya gelmesi, lisanslama sisteminin gerekliliğini anlatması ve müzik kullanımından doğan haklar konusunda bilgilendirme çalışmalarını artırması gerektiği kaydedildi.
BORA ÖZTOPRAK’TAN YAPAY ZEKA VURGUSU
Bora Öztoprak, basın toplantısında müzik sektörünün dijitalleşmeyle birlikte karşılaştığı yeni sorunları da gündeme getirdi. Özellikle yapay zekanın müzik üretiminde artan kullanımı ve Spotify gibi dijital platformların sektörün ekonomik yapısını değiştirmesi, sanatçıların haklarının korunması konusunu da beraberinde getirdi.
Dijital platformların tartışmanın bir başka boyutunu oluşturduğunu belirten Öztoprak, Spotify gibi platformların müziğin dinleyiciye ulaşma biçimini değiştirmesiyle birlikte sanatçıların dijital kullanımlardan elde ettiği gelirlerin ve bu gelirlerin paylaşımının yeniden ele alındığını ifade etti.
Yapay zeka konusu yalnızca Türkiye’deki müzisyenlerin değil, İstanbul’da bir araya gelen uluslararası meslek birliklerinin de gündeminde yer alıyor. SCAPR çalışma toplantılarında, dijital hak yönetimi ile yapay zekanın icracı sanatçılar üzerindeki etkileri, farklı ülkelerin uygulamaları üzerinden tartışılmakta.
MÜYORBİR’in uluslararası meslek birlikleriyle kurduğu ilişkiler de Türkiye’deki icracı sanatçıların yurtdışındaki kullanımlardan doğan haklarının, yabancı sanatçıların ise Türkiye’deki kullanımlardan doğan haklarının karşılıklı olarak takip edilmesi açısından önemli bir gündem maddesi oldu.
ÇALIŞTAYIN ARDINDAN BİLDİRİ YAYIMLANACAK
İstanbul’da düzenlenen SCAPR 2026 Çalışma Grubu Toplantısı, yaklaşık 60 ülkeden meslek birlikleri ve müzik sektörünün temsilcilerini bir araya getirirken, farklı başlıklarda oturumlarla devam edecek. Çalıştay boyunca ülkelerin icracı sanatçı hakları konusundaki deneyimlerinin paylaşılması, dijitalleşme ile değişen hak yönetimi, lisanslama, uluslararası veri paylaşımı ve yapay zekanın müzik sektörüne etkileri üzerinde durulacak.
Toplantılarda ayrıca sanatçıların eser ve icralarının farklı ülkelerde kullanımından doğan haklarının nasıl takip edileceği, meslek birlikleri arasındaki iş birliğinin artırılması ve hak sahiplerine ulaşan gelirlerin artırılması için uygulanabilecek yöntemler ele alınacak.
Çalıştay tamamlandığında, toplantılarda ele alınan konular ve ortaya çıkan ortak değerlendirmelerin yer aldığı bir bildiri yayımlanacak.
Kaynak: ANKA




