Kazakistan‘da gerçekleştirilen anayasa reformu çerçevesinde kurulan 145 sandalyeli tek meclisli Kurultay, ilk oturumunu yaparak faaliyetlerine başladı.
Başkent Astana’da düzenlenen Kurultay’ın ilk oturumuna Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev de katılım sağladı.
Kurultay’da, yeni seçilen milletvekilleri yemin ederek görevlerine başladı.
Tokayev, burada yaptığı konuşmada Kurultay’ın faaliyete geçmesini, ülkenin siyasi sisteminin yenilenmesi açısından “tarihi bir dönüm noktası” olarak değerlendirdi.
Halkın referandumla onayladığı yeni anayasa doğrultusunda tek meclisli yasama organının göreve başladığını belirten Tokayev, “Bugünden itibaren devletin siyasi sisteminin yenilenmesi süreci başlıyor.” dedi.
Kurultay’ın yetkilerinin genişletildiğini ifade eden Tokayev, yeni yasama organının sadece kanun yapan bir kurum olmayacağını, aynı zamanda yürütme ve yargı organlarının şekillenmesinde daha etkin bir rol üstleneceğini vurguladı.
Yeni sistem çerçevesinde Anayasa Mahkemesi, Merkez Seçim Komisyonu ve Yüksek Denetim Odası üyelerinin Kurultay ile mutabakat sağlanarak atanacağını aktaran Tokayev, milletvekillerinin cumhurbaşkanının önerisi üzerine Yüksek Mahkeme hakimlerini atama ve görevden alma yetkisine sahip olacağını belirtti.
Kurultay’ın ayrıca Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Mahkeme hakimleri ile milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasına karar verebileceğini söyleyen Tokayev, yasama organının hükümete güvensizlik oyu verme ve bazı hükümet üyelerinin görevden alınması için cumhurbaşkanına öneride bulunma hakkına da sahip olacağını kaydetti.
Tokayev, “Kurultay’a yürütme ve yargı organlarının oluşumunda ve ülkenin kaderi açısından stratejik önem taşıyan konularda geniş yetkiler verildi.” ifadelerini kullandı.
Kurultay seçimlerine katılımın yüzde 74’ün üzerinde olduğunu belirten Tokayev, bu durumun toplumun siyasi reformlara olan desteğini gösterdiğini dile getirdi.
Seçimlerin ülke tarihinde önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade eden Tokayev, uluslararası toplumun da bu seçimlere “benzeri görülmemiş” bir ilgi gösterdiğini, yaklaşık 800 uluslararası gözlemcinin Kazakistan‘a geldiğini bildirdi.
Tokayev, yeni yasama döneminde “boş vaatler, yalan söylemler ve popülist sloganların” yerine profesyonelliğin öne çıkması gerektiğinin altını çizdi.
Dijitalleşme, yapay zeka ve yabancı yatırımların gündemde olduğunu belirten Tokayev, Kurultay’ın ilk döneminde ülkenin yeni anayasal sistemine uygun kapsamlı bir mevzuat güncellemesi yapması gerektiğini vurguladı.
Yapay zekanın ortaöğretim sistemine entegrasyonu, dijital varlık sektörünün geliştirilmesi ve “Digital Qazaqstan” stratejisi çerçevesinde yeni yasal düzenlemelerin hazırlanacağını ifade eden Tokayev, hükümetin bu düzenlemeleri Kurultay’a sunacağını açıkladı.
Kazakistan‘ın yüksek nitelikli uzmanları, ileri teknolojileri ve yabancı sermayeyi ülkeye çekmeye yönelik politikaları sürdüreceğini aktaran Tokayev, bu kapsamda getirilecek “Altın Vize” uygulamasının sürece ivme kazandırmasını umduğunu kaydetti.
Cumhurbaşkanı ayrıca, göç politikasının geliştirilmesi için yeni bir yasa tasarısının hazırlanacağını açıkladı.
Tokayev, konuşmasında küresel gelişmelere de değindi ve uluslararası sistemin ciddi bir dönüşümden geçtiğini dile getirdi.
Devletler arasındaki karşılıklı güvenin zayıfladığını ve bunun Birleşmiş Milletler (BM) ile kurumlarının faaliyetlerini olumsuz etkilediğini belirten Tokayev, BM Güvenlik Konseyinin küresel ve bölgesel barış, istikrar ve güvenliği sağlama misyonunu yerine getirmekte zorlandığını ifade etti.
Bu ortamda bölgesel uluslararası kuruluşların ve “orta büyüklükteki devletler” olarak tanımlanan ülkelerin uluslararası alandaki rolünün arttığını, Kazakistan‘ın da bu kategoride yer aldığını söyleyen Tokayev, tarih ve milli kimlik konularına da geniş yer verdi.
Ulusal tarihin yalnızca trajediler ve kayıplar üzerinden ele alınmaması gerektiğini ifade eden Tokayev, geçmişin çarpıtılmasının doğru olmadığını belirtti.
“Milletimizin çektiği acılar, milli kimliğimizin temeli olamaz.” diyen Tokayev, Kazakistan tarihinin yenilgilerin yanı sıra zaferler ve başarılarla da şekillendiğini vurguladı.
Tokayev, genç neslin tarihe “geçmişin kırgınlıklarıyla değil, milletin yüksek çıkarlarını anlayarak” yaklaşması gerektiğinin altını çizdi.
Kurultay’ın yapısının tamamlanmasının ardından Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Başbakan adaylarının milletvekillerinin değerlendirmesine sunulacağını belirten Tokayev, yeni hükümet üyelerinin de istişarelerin ardından atanacağını aktardı.
Kurultay Başkanlığına Aybek Dadebay aday gösterildi.
Tokayev, Kazakistan’ın siyasi sistemindeki dönüşümün Kurultay ile sınırlı kalmayacağını, eylül ayının ikinci yarısında “Kazakistan Halk Konseyi”nin oluşturulacağını açıkladı.
Cumhurbaşkanı, bu yapının ülkenin etnik, bölgesel, sosyal ve siyasi çeşitliliğini temsil edecek üst düzey bir danışma organı olacağını ve yasama girişiminde bulunma hakkına sahip olacağını kaydetti.
Tokayev, Kurultay Başkanlığı için seçimde en çok oy alan Adilet Partisi Başkanı Aybek Dadebay’ı aday gösterdi.
Kaynak: AA




