1. Haberler
  2. TEKNOLOJİ
  3. Kahkahanın Kontrolsüz Gücü: Neden Gülmek Zor?

Kahkahanın Kontrolsüz Gücü: Neden Gülmek Zor?

featured
service
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Hayatımda en çok güldüğüm an, bir kilise ayini sırasında, gözümün takıldığı hafif komik bir durumla ilgiliydi.

Bunu gören yanımdaki arkadaşım da gülmeye başlayınca, ikimiz de duramaz hale geldik.

Yıllar sonra, o anın neden bu kadar komik olduğunu birine anlatmak istesem de, sanırım bunu anlamak için o ortamda bulunmak gerekiyordu.

“Kilise kahkahası” olarak adlandırılan bu durumun bu kadar eğlenceli olmasının nedeni neydi?

Pek çok insan, benzer bir deneyimi yaşamıştır: Ciddi bir atmosfer, net bir sessizlik ve başka bir durumda sadece gülümsemeye sebep olabilecek bir görsel olay.

Ancak böyle bir ortamda kahkahanızı bastırmaya çalıştıkça, bu durum daha da kontrol edilemez bir hale gelir. Başka biri durumu fark ettiğinde, gülmeyi tutmak neredeyse imkansız hale gelir.

Bu gülmeme çabası, yalnızca dini ortamlara özgü değildir. Sessiz, ciddi ve kişinin kendini kontrol etmesinin beklendiği her yerde, kontrolsüz kahkaha hoş karşılanmaz.

Bu durum, davranış bozukluğu ya da duygusal olgunluk eksikliğinden çok daha fazlasını ifade eder. Beynin baskı altında nasıl tepki verdiği hakkında da önemli bilgiler sunar.

Böyle kahkaha krizlerinin ardındaki bilim oldukça karmaşıktır.

Aşırı resmi ortamlarda (kilise, mahkeme, cenaze gibi) beyin, aktif bir inhibisyon durumunda çalışır.

Bu, beynin aktivitesinin kasıtlı olarak bastırıldığı bir kimyasal süreçtir.

En çok etkilenen bölge, düşünme ve karar verme işlevlerinden sorumlu olan prefrontal kortekstir. Özellikle medial ve lateral bölgeleri, sosyal yargı, davranışsal kısıtlama ve duygusal düzen ile ilişkilidir.

Beynin bu kısmı, duyguların dışa vurumlarını bastırma işlevini üstlenir.

Kahkahanın kökeni

Gülme eylemi, beynin tek bir “gülme merkezi” yerine, beyin boyunca dağılmış bir ağ aracılığıyla gerçekleşir.

Dürtü, beynin dış bölgelerinde başlar, ancak duygusal itici güç, beynin duygusal işleme merkezi olan limbik sistemin daha derin yapılarından gelir.

Limbik sistem, duygularımızı açığa çıkarır ve algıladığımız şeylere duygusal anlam yükler. Bu bölge, kalp atış hızı ve nefes alma gibi otomatik vücut fonksiyonlarını kontrol eden hipotalamusu da içerir.

Beyinde gülme eylemi başladıktan sonra, beyin sapındaki devreler devreye girer ve yüz ifadesi, nefes alma ve ses koordinasyonu sağlanır.

Bu durum, gülmeyi gönüllü olarak durdurmayı zorlaştırır.

Prefrontal korteks, bu tepkiyi kontrol eder ve sosyal olarak uygunsuz olduğunda gülmeyi bastırır.

Ancak artan uyarılma veya paylaşımlı sosyal durumlar nedeniyle bu kontrol zayıflayabilir ve gülme, otomatik, neredeyse refleksif bir davranış olarak ortaya çıkabilir.

Bu noktada, gülme isteği ve kendine hakim olma çabası, beynin farklı bölgeleri arasında bir rekabet yaratır.

Beklenmedik veya tuhaf bir şey dikkatinizi çektiğinde, duygusal tepkiniz hızlı ve otomatik olarak tetiklenir.

Bunu kontrol etmek çaba gerektirir, enerji tüketir ve uzun süre kontrolü sürdürmeye çalıştığınızda genellikle başarısız olursunuz.

Ne kadar zorla kontrol etmeye çalışırsanız, tetikleyici düşünceler zihninizde o kadar aktif kalır. Bastırma eylemi, düşünceyi silmez; aksine, onu tekrarlar ve canlı tutar.

Gülmek, sadece mizahi durumlara verilen bir tepki değil, aynı zamanda nörolojik olarak düzenleyici bir refleks olarak da işlev görür. Duygusal ve fiziksel gerilimi serbest bırakmanın bir yoludur.

Duyguları sınırlayıcı ortamlarda, sinir sisteminin çok az kaçış noktası vardır.

Böyle durumlarda, hareket edemez, konuşamaz, pozisyonunuzu fazla değiştiremez ve rahatsızlığınızı ifade edemezsiniz.

Aynı zamanda, otonom sinir sisteminiz hafifçe aktifleşmiştir. Kalp atış hızınız artar ve nefes almanız sıklaşır.

Bu kombinasyon, duygusal boşalma eşiğini düşürür ve vücudunuz bu gerilimi serbest bırakmaya hazırlanır.

Gülme başladığında, beyin sapındaki otomatik motor yolları devreye girer ve bunları isteyerek durdurmak zordur. Bu nedenle, gülme tetiklendiğinde, durdurulamaz gibi hissedebilirsiniz.

Artık gülmeyi “seçmiyorsunuz”. Kontrolü ele geçiren sistem, sizi güçsüz bir durumda bırakır.

Pek çok insan için kritik an, gülmeyi tetikleyen durum değil, çevredekilerin sizin gülme tepkinizi fark ettiği andır.

Bu noktada sosyal nörobiyoloji devreye girer. İnsanlar ince sosyal ipuçlarına karşı oldukça hassastır. Yüz gerginliği, nefes alışverişindeki değişiklikler ve bastırılmış gülümsemeler gibi sinyalleri hızla yorumlarız.

Ayna nöronları (hem kendi hareketlerimizde hem de başkalarının hareketlerini gözlemlerken aktifleşen beyin hücreleri) bu sinyalleri yakalamamızda yardımcı olur.

Birlikte gülmek, paylaşılan bir duygusal uyumu temsil eder.

Bu durumda iki şey gerçekleşir: Gülme tepkinizi başkası doğruluyormuş gibi hissedersiniz ve bireysel ihlal duygusu ortadan kalkar.

Prefrontal kontrol sistemi daha da zayıflar ve gülme eylemi bulaşıcı bir şekilde yayılır.

Bu noktada, orijinal tetikleyici artık önemini yitirir. Gülme durumu, kontrolü yeniden kazanmaya çalışmanın absürtlüğü haline gelir.

Böyle anlar genellikle görsel bir şey tarafından tetiklenir, ancak bu zorunlu değildir. Yanlış telaffuz edilen bir kelime veya beklenmedik bir ifade de aynı tepkiyi uyandırabilir.

Ancak görsel tetikleyiciler, özellikle sessiz ortamlarda oldukça etkili olabilir. Kesintiye uğratılamaz veya gizlenemezler; beyin, engelleme aktif olduğu sürece bu taze tutar.

“Uygunsuz” kahkaha, genellikle kabalık veya çocukça davranış olarak yorumlanır. Ancak nörolojik açıdan bakıldığında, sosyal bir türde uzun süreli duygusal baskılamanın öngörülebilir bir sonucu olarak ortaya çıkar.

Beyin, salınım olmadan sürekli baskılanma hali için tasarlanmamıştır. Bu baskılama yeterince güçlü olduğunda ve başka biri mevcut olduğunda, kahkaha bir kaçış yolu haline gelir ve bu nedenle durdurulması imkansız gibi görünür.

BBC

Kahkahanın Kontrolsüz Gücü: Neden Gülmek Zor?
Yorum Yap

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Kral Galatasaray Haber ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!