1. Haberler
  2. TEKNOLOJİ
  3. Erciyes’ten Yerli Radyasyon Dedektörü Atılımı!

Erciyes’ten Yerli Radyasyon Dedektörü Atılımı!

featured
service
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Fizik Bölümü Nükleer Fizik Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emrah Tıraş, Erciyes Nötrino Araştırma Grubu’nun uluslararası nötrino deneylerinde aktif olarak yer aldığını ve savunma sanayisinin ihtiyaçları doğrultusunda hem düşük hem de yüksek voltajda çalışan gama ve nötron dedektörleri geliştirdiklerini ifade etti. Tıraş, TÜBİTAK destekli projeyle ürettikleri dedektörün ulusal patentinin onaylandığını, uluslararası patent sürecinin ise devam ettiğini vurgulayarak yerli radyasyon dedektörü teknolojilerinin Türkiye’de geliştirilmesinin önemini dile getirdi.

Doç. Dr. Emrah Tıraş, araştırma grubunun, uzayın derinliklerinde meydana gelen nükleer tepkimeler, Güneş’teki füzyon süreçleri ve süpernova patlamaları gibi konularda önemli bilgiler sunan nötrino parçacıkları üzerindeki çalışmalara devam ettiğini belirtti. ABD’deki Fermi Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı’nda yürütülen ANNIE, NOvA ve DUNE deneyleri ile işbirliği yaptıklarını kaydeden Tıraş, ayrıca California Berkeley Üniversitesi’nde bulunan EOS hibrit nötrino dedektörü üzerinde de çalışmalarının sürdüğünü ifade etti. Nötrino parçacıklarının türleri, kütleleri ve etkileşimlerini anlama çabalarının yanı sıra veri analizleri ve yapay zeka modellerinin geliştirilmesine yönelik araştırmalar yürütüldüğünü de sözlerine ekledi. Nötrino salınımlarının incelendiğini belirtti.

Türkiye’de radyasyon dedektörleri konusunda önemli adımlar atıldığını vurgulayan Tıraş, Erciyes Üniversitesi’ndeki Erciyes Nanoteknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi (ERNAM) ile Teknoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi (TAUM) gibi olanaklardan yararlandıklarını ifade etti. Geliştirdikleri ilk dedektörün ikincil iyonizasyon dedektörü olduğunu kaydeden Tıraş, “Bu dedektörle elektron gibi yüklü parçacıkların radyasyon etkilerini, elektromanyetik ve hadronik etkileşimlerini incelemeye yönelik çalışmalar gerçekleştirdik. Dedektörü kendi laboratuvarımızda geliştirdik. Elektronik kartlarını kendimiz tasarladık ve sisteme entegre ettik. Çalışmalarımızı alanın saygın bilimsel dergilerinde yayımladık. Bu dedektöre yönelik patent çalışmalarımız da devam ediyor” şeklinde bilgi verdi.

Grubun ikinci önemli çalışma alanının düşük voltajda çalışan gama ve nötron dedektörleri olduğunu belirten Tıraş, silikon tabanlı sistemler üzerine geliştirdikleri projenin TÜBİTAK tarafından desteklendiğini kaydetti. Geliştirdikleri dedektörde, farklı elementlerin katmanlar halinde yerleştirilerek gama ve nötron parçacıklarının tespitine yönelik bir sistem oluşturduklarını dile getirerek, “Bu dedektörümüzün ulusal patenti onaylandı. Uluslararası patent başvurumuz ise değerlendirme aşamasında. Projemizi hem ulusal hem de uluslararası laboratuvarlarla iş birlikleri kapsamında gerçekleştiriyoruz” dedi.

Düşük voltajla çalışan dedektörün savunma sanayisinde kullanılmasının hedeflendiğini belirten Tıraş, insansız hava araçları (İHA) ve silahlı insansız hava araçlarının (SİHA) uçuş sırasında maruz kaldıkları radyasyonun ölçülmesinin kritik olduğunu ifade etti. Mevcut dedektörlerin bir kısmının yüksek voltajla çalıştığını ve bu durumun ciddi enerji ihtiyacı gerektirdiğini kaydeden Tıraş, düşük voltajla çalışan sistemlerin hava araçlarında avantaj sağlayabileceğini aktardı. Yüksek voltajda çalışan dedektörlerin 1800-2000 volt seviyelerine ihtiyaç duyduğunu belirten Tıraş, bu nedenle yaklaşık 28, 30 veya 35 volt seviyelerinde çalışabilecek silikon tabanlı MOSFET yapılarıyla üretilen dedektörler üzerinde AR-GE faaliyetlerine devam ettiklerini ifade etti.

KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer) alanında radyasyonun etkin bir şekilde ölçülmesinin önemine değinen Tıraş, bölgesel radyasyon seviyelerinin izlenmesi ve doz ölçüm sistemlerine ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Türkiye’de bu sistemlerin geliştirilmesinin stratejik önem taşıdığını vurgulayan Tıraş, araştırma grubu olarak nötron etkileşimi ve yakalanması konularına odaklandıklarını, ülkenin ihtiyaçlarına yönelik radyasyon dedektörleri geliştirmek için çalışmalar yaptıklarını ifade etti.

Türkiye’nin savunma sanayisinde kaydettiği gelişmelerin farklı kritik teknolojilere de yansıdığını kaydeden Tıraş, yarı iletken ve çip teknolojileri, kuantum sensörler, yazılımları ve nükleer teknolojilerin stratejik alanlar arasında olduğunu belirtti. Bu alanlardaki yerli üretim kapasitesinin artırılmasının gerekliliğini vurgulayan Tıraş, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) gibi kurumların çalışmalarının önemine işaret etti. Erciyes Nötrino Araştırma Grubu olarak, kendi laboratuvarlarında donanım üretiminden elektronik kart geliştirmeye, veri toplama sistemlerinden yazılımlara kadar bütünleşik bir altyapı oluşturmayı hedeflediklerini aktardı. Tıraş, “Ülkemizin ihtiyaç duyduğu radyasyon dedektörlerini ve bu alandaki teknolojileri geliştirmek istiyoruz. Farklı kurumlarda ve ulusal laboratuvarlarda bu alanda çalışmalar yürütülmektedir. Biz de özellikle nötron etkileşimine ve nötron yakalanmasına odaklanıyoruz. İhtiyaç duyulan alanlarda radyasyon dedektörlerini ülkemizde üreteceğiz” dedi.

Araştırma Grubu Üyesi İbrahim Koca, nükleer fizik alanında Monte Carlo simülasyonları ve yazılım geliştirme üzerine çalıştıklarını belirtirken, grup üyesi Dr. Merve Taş ise nötrino fiziği ve parçacık fiziğinde yapay zeka uygulamaları üzerinde çalışmalar yürüttüklerini ifade etti. Bu alanda çözülmesi zor problemlerle ilgili verileri yapay zeka yöntemleri kullanarak analiz ettiklerini kaydetti.

Kaynak: İhlas Haber Ajansı

Erciyes’ten Yerli Radyasyon Dedektörü Atılımı!
Yorum Yap

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Kral Galatasaray Haber ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!