(ANKARA) – ABD’de 13 Kasım Cuma günü, yaklaşık beş saat boyunca ülke genelinde uçuşların durdurulmasına ve 20 binden fazla uçuşun aksamasına neden olan bir arızanın, L3Harris adlı savunma ve teknoloji şirketi tarafından kurulan ağ yönlendiricilerinden kaynaklanabileceği bildirildi. ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, arızanın kullanıcı veya kurulum hatasından mı yoksa hatalı bir cihazdan mı kaynaklandığının henüz netlik kazanmadığını açıkladı. Federal Havacılık İdaresi (FAA) Başkanı Bryan Bedford ise uçuşların günün ilerleyen saatlerinde büyük ölçüde normale dönmesini beklediklerini belirtti.
ABD medyasında yer alan haberlere göre, Cuma günü ülke genelinde hava trafiğinin yaklaşık beş saat durmasına yol açan iletişim arızasına ilişkin incelemeler devam ediyor. Yetkililer, arızanın FAA’nın eski bakır kablo altyapısının fiber optik sisteme dönüştürülmesi sürecinde L3Harris tarafından gerçekleştirilen rutin bakım çalışmaları sırasında meydana gelmiş olabileceğini ifade etti.
Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, düzenlediği basın toplantısında sorunun, L3Harris tarafından en az bir tesiste kurulan yeni ağ yönlendiricilerinden kaynaklanmış olabileceğini belirtti. Duffy, “Sorunun bir beceriksizlikten, yani kullanıcı hatasından ya da L3Harris’in kurulum hatasından mı yoksa arızalı bir yönlendirici mi kurduklarından kaynaklandığını belirlemeye çalışıyoruz. Hatanın ne olduğunu henüz tespit edemedik” şeklinde konuştu.
FAA çalışanlarını temsil eden Professional Aviation Safety Specialists (PASS) sendikası, arızanın cuma günü güncellenen iki ağ yönlendiricisiyle sınırlı olduğunu bildirdi. Reuters’a konuşan bir yetkili, bu cihazların Arkansas ve Teksas eyaletlerinde bulunduğunun değerlendirildiğini aktardı.
FAA’NIN 22 MERKEZİNDEN 17’Sİ ETKİLENDİ
Duffy, yeni yönlendiricilerin her dört ila beş saniyede binden fazla bağlantı girişimi oluşturarak diğer yönlendiricilere aşırı veri yüklemesi yaptığını açıkladı. Bu durumun uçaklarla iletişimde sorunlara ve radar sistemlerinde aksamalara yol açtığını belirten Duffy, FAA’nın ülke genelindeki 22 hava trafik kontrol merkezinden 17’sinin etkilendiğini söyledi.
FAA Başkanı Bryan Bedford, sistemlerdeki veri iletişiminin istikrarsız hale gelmesi üzerine güvenlik amacıyla ülke genelinde kalkışların durdurulduğunu ifade etti. Bedford, hiçbir hava trafik kontrol merkezinin tamamen devre dışı kalmadığını ve iletişimin bütünüyle kesilmediğini aktardı.
Arızanın ardından Beyaz Saray’da acil bir toplantı düzenlenirken, federal kurumlar sorunun bir siber saldırıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığını araştırdı. L3Harris şirketinden yapılan açıklamada, olayın ciddiyetle ele alındığı ve 13 Kasım’daki uçuş durdurma kararına yol açan koşulların anlaşılması amacıyla FAA’nın soruşturmasına destek verildiği belirtildi.
İKİ GÜNDE 15 BİNDEN FAZLA UÇUŞ İPTAL EDİLDİ
Havacılık verileri sağlayıcısı FlightAware’in verilerine göre, cuma günü ABD genelinde yaklaşık 9 bin 200 uçuş iptal edilirken, 7 bin 500 uçuş gecikti. İkinci gün ise 6 bin 400’den fazla uçuşun iptal olduğu, 8 binden fazla uçuşun ise gecikmeli yapıldığı bildirildi. Bugün için planlanan 875 uçuşun da önceden iptal edildiği kaydedildi. Delta Air Lines, United Airlines ve American Airlines, cumartesi günkü uçuşlarının yaklaşık yüzde 25’ini, JetBlue ise yüzde 45’e yakınını iptal etti.
Hava yolu şirketleri, yolculara ek ücret ödemeden bilet değişikliği yapma imkanı tanırken, binlerce yolcu havalimanlarında mahsur kaldı. FAA Başkanı Bedford, hava yolu operasyonlarının pazar günü geç saatlerde büyük ölçüde normale dönmesinin beklendiğini belirterek, yaşanan aksaklık nedeniyle yolculardan özür diledi. Yaklaşık beş saat süren uçuş durdurma kararı, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ABD genelinde hava trafiğinin en uzun süreli durdurulması olarak kayıtlara geçti.
HAVA TRAFİK KONTROL SİSTEMİNİN YENİLENMESİ İÇİN 50 MİLYAR DOLAR TALEBİ
Yaşanan arıza, ABD’nin eskiyen hava trafik kontrol altyapısını yeniden gündeme getirdi. FAA’nın eski bakır kablo sisteminin bakımına yılda yaklaşık bir milyar dolar harcadığı ve yaklaşık 25 yıllık ağ yönlendiricilerinin 2006 yılında değiştirilmesinin planlandığı ifade edildi. Duffy, ABD’deki kurumların büyük bölümünün bakır kablodan fiber optik altyapıya geçtiğini belirterek, FAA sistemlerinin de modernleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
ABD Kongresi’nin daha önce hava trafik kontrol ve iletişim sistemlerinin yenilenmesi için 12,5 milyar dolar kaynak sağladığını hatırlatan Duffy, modernizasyon çalışmalarının tamamlanabilmesi amacıyla 50 milyar dolarlık ek finansman talebinde bulundu. Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, hava trafik kontrol sistemlerinin yenilenmesi için ilave kaynak ayrılmasını desteklediğini açıkladı.
Demokrat Temsilciler Meclisi üyeleri Rick Larsen ve Andre Carson, yaptıkları ortak açıklamada, benzer bir krizin tekrarlanmaması için yönetimden hesap soracaklarını belirtti. ABD’de 2023 yılında da FAA’nın bilgisayar sistemlerinde bir yüklenicinin dosyaları yanlışlıkla silmesi sonucu ülke genelinde uçuşlar yaklaşık 90 dakika durdurulmuş ve 11 bin uçuş etkilenmişti.
Kaynak: ANKA



