7 Temmuz’da başlayan 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, yan etkinlikler ve bakanlar düzeyindeki çalışma yemekleri ile devam etti. Zirvenin ikinci gününde, devlet ve hükümet başkanları, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen Liderler Toplantısı için Beştepe’de bir araya geldi. Kritik oturumlarda, NATO’nun gelecekteki güvenlik politikalarına yön verecek önemli kararların ele alınması bekleniyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ile olan dostluğu nedeniyle zirveye katıldığını ifade eden ABD Başkanı Donald Trump’ın ilk gün yaptığı açıklamalar, toplantıların en dikkat çekici noktalarından biri oldu. Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmesi sırasında Grönland konusunu yine gündeme getirirken, İran’a yönelik saldırılar sırasında Avrupa ülkelerinden beklediği desteği alamadığını belirtti. Ayrıca, Avrupa’daki Amerikan askerlerinin tamamının geri çekilebileceği konusunda yaptığı açıklamaları da yineledi.
NATO çevrelerinde Trump’ın öngörülemez tavrının zirve öncesinden itibaren dikkate alındığı ifade ediliyor. Zirve öncesinde, önde gelen NATO ülkelerinden bir diplomata göre, “Zirvenin kazasız belasız bitirilmesi ve mutlu bir aile tablosu çizilebilmesi gerekiyor.” değerlendirmesi yapıldı.
SAVUNMA HARCAMALARI MASADA
ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci kez göreve başlamasıyla birlikte, savunma harcamaları NATO’nun en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi. 2025 yılında düzenlenen Lahey Zirvesi’nde, üye ülkelerin savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5’ine çıkarılması kararlaştırılmıştı.
Ankara‘daki liderler toplantısında bu hedef doğrultusunda kaydedilen ilerlemenin değerlendirilmesi ve verilen taahhütlerin sahaya nasıl yansıtılacağı üzerinde durulacak. Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya belirlenen hedefi şimdiden aşarken, Türkiye’nin savunma harcamalarının milli gelire oranı da yüzde 2,33’ten yüzde 3,8’e yükseldi.
SAVUNMA YATIRIMLARI GÖRÜŞÜLECEK
Liderlerin gündemindeki bir diğer önemli konu ise savunma sanayisi yatırımları olacak. Üretim kapasitesinin artırılması, altyapının güçlendirilmesi, yenilikçi teknolojilerin geliştirilmesi ve ortak tedarik mekanizmalarının oluşturulması, NATO’nun öncelikleri arasında yer almakta. Zirvenin ilk gününde yapılan NATO Savunma Forumu’nda açıklanan on milyarlarca dolarlık yatırım kararları, savunma harcamalarının somut projelere dönüşmeye başladığını göstermektedir.
Son 10 yılda NATO’nun Avrupa’daki üyeleri ile Kanada, savunma için toplamda 1,2 trilyon dolar harcadı. Bu ülkelerin 2025 yılındaki savunma harcamalarının yaklaşık yüzde 20 artarak 139 milyar dolarlık ek harcamaya ulaşması bekleniyor. NATO, bundan sonraki süreçte üyelerinin ekonomik gücünü askeri kapasiteye dönüştürmeyi hedefliyor. Bunun için farklı ulusal yaklaşımların uyumlu hale getirilmesi, bürokratik engellerin azaltılması ve yenilikçi çözümlerin ön plana çıkarılması planlanıyor.
NATO 3.0 VİZYONU GÜNDEMDE
ABD’nin Avrupa’nın güvenliğini geçmişte olduğu gibi tek başına üstlenmeyeceğini açıkça belirtmesi, NATO 3.0 konseptini gündeme taşıdı. Yeni dönemde, Avrupalı müttefiklerin daha fazla sorumluluk alması ve özellikle konvansiyonel savunmada daha etkin rol oynaması bekleniyor. Nükleer caydırıcılıkta ise ABD’nin liderliğini sürdürmesi öngörülüyor.
Ankara Zirvesi, NATO’da daha güçlü bir Avrupa vizyonunun temellerinin atıldığı bir platform olarak değerlendiriliyor. NATO yetkilileri, NATO 3.0’ı Avrupa’nın daha fazla sorumluluk üstlendiği, savunma harcamalarının dengelendiği ve ABD’nin ittifaka güçlü bağlılığını koruduğu yeni bir yapı olarak tanımlıyor.
UKRAYNA’YA DESTEK ELE ALINACAK
Liderlerin gündemindeki bir diğer önemli konu ise Ukrayna’ya verilecek destek olacak. Zirvede, Ukrayna’ya desteğin gerektiği sürece devam edeceği mesajının verilmesi bekleniyor. NATO, aynı zamanda Ukrayna’nın savaş alanında özellikle insansız hava araçları ve bu araçlara karşı geliştirilen savunma teknolojileri konusunda edindiği tecrübelerden yararlanmayı amaçlıyor. Ukrayna’nın NATO üyeliği konusundaki mevcut politikada ise herhangi bir değişiklik öngörülmüyor, kısa vadede üyelik yönünde yeni bir adım atılması beklenmiyor.
GÖZLER SONUÇ BİLDİRGESİNDE
Zirve sonunda yayımlanacak ortak bildirinin, Lahey Zirvesi’nde olduğu gibi kısa tutulması planlanıyor. Bildiride, NATO’nun kurucu belgesi olan Washington Antlaşması’nın 5. maddesi çerçevesindeki ortak savunma ilkesine bağlılık bir kez daha vurgulanacak. Avrupa ülkeleri ve Kanada’nın Lahey Zirvesi’nde verdikleri savunma harcamalarını artırma taahhütlerini yerine getirdiği de metinde yer alacak.
İttifaktaki görev paylaşımını simgeleyen NATO 3.0 vizyonuna ilişkin bildiride, “Geleceği inşa ediyoruz: Daha güçlü bir NATO’da daha güçlü bir Avrupa. Avrupa müttefikleri ve Kanada, ABD ile birlikte çalışarak İttifakın savunması için daha büyük sorumluluk üstleniyor.” ifadelerinin yer alması bekleniyor.
Bildiride ayrıca, Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği açısından uzun vadeli bir tehdit oluşturduğu vurgulanacak. Türkiye’nin hassasiyet gösterdiği “terörizmin NATO için süregelen bir tehdit olduğu” ifadesinin de bildiride yer alması öngörülüyor.
Son dönemde ABD ile bazı Avrupa ülkeleri arasında gerilime neden olan İran meselesi de bildiride yer alacak. Metinde, “Müttefikler, İran’ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yineler ve İran’ı Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğüne tam olarak saygı göstermeye çağırır.” ifadelerinin bulunması bekleniyor. Ayrıca, bildiride Ukrayna’ya 2026 ve 2027 yılları için toplam 70 milyar avro seviyesinde askeri destek taahhüdünün yer alması bekleniyor.




