(ANKARA) – DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi’nin 46. yıl dönümü vesilesiyle bir yazılı açıklama yaptı. Çerkezoğlu, darbenin işçi sınıfına yönelik bir sermaye saldırısı olduğunu vurgulayarak, “Eğer bugün sendikal haklarımızdan, seçme ve seçilme hakkımızdan mahrum kalmışsak; bağımsız bir yargıdan ve hukukun üstünlüğünden bahsetmek mümkün değilse; bir avuç ayrıcalıklı zümrenin çıkarları gereği ülkemiz hızla yoksullaşıyorsa, 12 Eylül düzeni hâlâ sürmektedir” dedi.
Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), sosyal medya hesabından Çerkezoğlu’nun 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi’nin 46. yılına ilişkin yaptığı yazılı açıklamayı paylaştı.
Çerkezoğlu, 12 Eylül’ün Türkiye tarihindeki en önemli siyasi ve toplumsal dönemeçlerden biri olduğunu ifade ederek, bu süreçte parlamentonun feshedildiğini, siyasi partilerin kapatıldığını ve tüm yetkilerin Milli Güvenlik Konseyi (MGK) adı verilen askeri yönetimin elinde toplandığını aktardı.
Darbe döneminde yüz binlerce insanın gözaltına alındığını ve yargılandığını hatırlatan Çerkezoğlu, idamlar, cezaevleri ve gözaltılardaki ölümler ile yargısız infazlar yoluyla toplumu susturmanın amaçlandığını belirtti. Ayrıca, yurttaşların fişlendiğini, binlerce kişinin mülteci olmaya zorlandığını, gazetecilerin hapsedildiğini ve akademisyenlerin işten çıkarıldığını da ifade etti.
“DİSK’İN FAALİYETLERİ DURDURULDU, MAL VARLIĞINA EL KONULDU”
Çerkezoğlu, darbenin ardından grevlerin yasaklandığını ve toplu iş sözleşmesi hakkının askıya alındığını vurgulayarak, “DİSK’in faaliyetleri durduruldu, mal varlığına el konuldu. Genel Başkanımız Abdullah Baştürk’ten iş yeri temsilcilerimize kadar DİSK yöneticileri ve üyeleri yıllarca hapis yattı, idamla yargılandı. DİSK’in beraatı ise 11 yıl sonra gerçekleşti” dedi.
12 Eylül 1980 Askeri Darbesi’nin özünde işçi sınıfına karşı bir sermaye saldırısı olarak gerçekleştirildiğini söyleyen Çerkezoğlu, amaçlarının sosyal devleti ve sosyal hakları ortadan kaldırmayı hedefleyen 24 Ocak kararlarını itirazsız uygulamak olduğunu belirtti. Darbeye giden süreçte DİSK’in Kurucu Genel Başkanı Kemal Türkler’in de bu amaç doğrultusunda acımasızca katledildiğini ifade etti.
DİSK’in cunta mahkemelerinde teslim alınmak istendiğini aktaran Çerkezoğlu, dönemin DİSK Genel Başkanı Abdullah Baştürk’ün savunmasında kullandığı, “Soygunculuğa, sömürü ve baskıya, kaçakçılığa karşı olmak, yüksek ücret, ikramiye ve kıdem tazminatı elde etmek, emperyalizme ve faşizme karşı çıkmak ve 1961 Anayasası’nı savunmak suç ise, bu suçu kabul ediyorum” sözlerine dikkat çekti.
“SENDİKALAŞMA ORANI YÜZDE 40’TAN YÜZDE 13’E DÜŞTÜ”
12 Eylül sonrası sendikaların baskı altına alındığını, lokavt ve grev yasaklarının Anayasa’ya girdiğini, hak grevinin yasaklandığını ve sendika kurmanın zorlaştığını belirten Çerkezoğlu, sendikalaşma oranının 1980 yılında yaklaşık yüzde 40 iken günümüzde yüzde 13’e düştüğünü kaydetti. 2026 itibarıyla her 10 işçiden yalnızca birinin toplu iş sözleşmesi kapsamında olduğunu, özel sektörde ise bu oranın yüzde 4 seviyesinde kaldığını ifade etti.
1980 yılında 2,2 milyon sigortalı işçinin arasında 80 bin işçinin greve çıktığını hatırlatan Çerkezoğlu, AKP döneminde yıllık ortalama greve çıkan işçi sayısının yaklaşık 5 bine gerilediğini vurguladı. Ayrıca, AKP döneminde 202 bini aşkın işçinin grevinin çeşitli gerekçelerle ertelendiğini ya da yasaklandığını belirtti.
“ÖZELLEŞTİRMELERİN YÜZDE 89’U AKP DÖNEMİNDE YAPILDI”
Özelleştirme politikalarının temellerinin 24 Ocak kararları ve 12 Eylül darbesiyle atıldığını söyleyen Çerkezoğlu, toplam 72,7 milyar dolarlık özelleştirmenin 65,6 milyar dolarlık bölümünün, yani yüzde 89’unun AK Parti iktidarı döneminde gerçekleştiğini ifade etti.
1974’te kişi başına milli gelirin yüzde 80,6’sına karşılık gelen asgari ücretin, bu oranın yüzde 45,7’sine gerilediğini hatırlatan Çerkezoğlu, ücretli çalışanların istihdam içindeki payının 2015-2024 döneminde yüzde 69’a yükselmesine rağmen emeğin milli gelirdeki payının yüzde 33,1’de kaldığını belirtti.
Kıdem tazminatı tavanının 1978’de asgari ücretin 7,5 katı olduğunu hatırlatan Çerkezoğlu, bu oranın 2026 yılının temmuz ayında 2,2 kata düştüğüne dikkat çekti.
“GERÇEK İŞSİZLİK ORANI YÜZDE 30,6”
İşsizlik sorununun 12 Eylül sonrası yapısal hale geldiğini savunan Çerkezoğlu, AKP döneminde işsizlik oranının yüzde 14’e kadar yükseldiğini ve ortalama yüzde 10,7 olarak gerçekleştiğini bildirdi.
İş bulma umudunu kaybedenler ile zamanla istihdam edilenler dahil edildiğinde gerçek işsizlik oranının yüzde 30,6’ya ulaştığını belirten Çerkezoğlu, “12 Eylül 1980 Askeri Darbesi ile kurulan bu düzende güvenceli istihdam yaratılmıyor. Resmi istihdam oranı yüzde 48,8 gibi görünse de kayıtlı ve tam zamanlı istihdamda yer alabilenlerin oranı sadece yüzde 34,2’de kalıyor” dedi.
Çerkezoğlu, 12 Eylül darbecilerinin oluşturduğu işçi ve sendika karşıtı düzenin, Türkiye işçi sınıfını güvencesiz işlere ve düşük ücretlere mahkum ettiğini, ülkenin yarısının asgari ücretle geçindiğini ve asgari ücretin açlık sınırının yüzde 25 altında, yoksulluk sınırının ise asgari ücretin 4 katından fazla olduğunu dile getirdi.
“12 EYLÜL DÜZENİ DEVAM ETMEKTEDİR”
Çerkezoğlu, 12 Eylül’ü “emeğe, ekmeğe, haklara ve demokrasiye karşı vahşi bir saldırının başlangıcı” olarak tanımlayarak, açıklamasını şu şekilde tamamladı: “Bugün Türkiye’de hüküm süren adaletsiz düzen, 12 Eylül cuntacılarının hayalindeki düzendir. Eğer bugün sendikal haklarımızdan, seçme ve seçilme hakkımızdan tüm haklarımız kuşatılmış ise; bağımsız bir yargıdan, hukukun üstünlüğünden bahsetmek mümkün değilse; bir avuç ayrıcalıklı zümrenin çıkarları için tüm ülke hızla yoksullaşıyorsa, 12 Eylül düzeni hâlâ sürmektedir.
12 Eylül 1980’de darbecilerin esas hedefi olan, yöneticileri idamla yargılanan ve üyeleri tutuklanan Konfederasyonumuz, ülkemiz ve işçi sınıfı üzerindeki etkisi hala devam eden bu sermaye darbesine karşı mücadelesine devam edecektir.
Bu düzen böyle devam edemez, etmeyecek. 12 Eylül düzenini örgütlü




