Karabük Üniversitesi Safranbolu Başak Cengiz Mimarlık Fakültesi’nde yürütülen TÜBİTAK destekli bir proje kapsamında, tarihi yığma taş yapıların yüzey hasarları yapay zeka destekli makine öğrenmesi modeli kullanılarak tespit edilmekte ve bu veriler dijital ortamda raporlanmaktadır.
Üniversiteden alınan bilgilere göre, Mimarlık Bölümü Araştırma Görevlisi Mustafa Haki Eraslan’ın, Doç. Dr. Mehmet Mutlu’nun yürütücülüğünde yer aldığı “Tarihi Yığma Taş Yapılarda Yüzey Hasarlarının Makine Öğrenmesi Modeli ile Tespiti” projesi, kültürel mirasın korunmasında dijital teknolojilerin entegrasyonunu amaçlamaktadır.
Proje ekibi, Karabük Üniversitesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Abdullah Bilgehan İyican ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nde çalışan Doç. Dr. Serap Sevgi’yi de araştırmacı olarak içermektedir.
Eraslan, Türkiye ve dünya genelinde pek çok tarihi taş yapının bulunduğunu belirterek, bu yapıların belgelenmesi, hasar tespitlerinin yapılması ve yapısal sağlıklarının izlenmesinin güncel araştırma konuları arasında yer aldığını dile getirmiştir.
Proje çerçevesinde çok aşamalı bir iş akışının yürütüldüğünü vurgulayan Eraslan, “Safranbolu’nun yanı sıra Tokat, Amasya, İstanbul, Bartın, Kastamonu ve Bolu gibi şehirlerden tarihi taş yapılara ait yüzey hasarlarını gösteren verileri toplamaktayız. Bu hasar verilerini derin öğrenme algoritmalarıyla eğitiyoruz.” şeklinde konuştu.
Çalışma kapsamında tarihi taş yapıların fotogrametrik verileri kullanılarak üç boyutlu modellerinin oluşturulduğunu belirten Eraslan, “Açık kaynak kodlu yazılımlara aktarılan bu modeller aracılığıyla otomatik cephe görüntüleri elde etmekteyiz. Geliştirilen yapay zeka tabanlı yazılım sayesinde yüzeylerdeki çatlak, deformasyon ve benzeri hasarlar otomatik olarak tespit edilmekte. Sürecin sonunda ise rölöve ve hasar tespit raporları hazırlanıyor.” ifadelerini kullandı.
Eraslan, geliştirilen sistemle geleneksel yöntemlerin ötesine geçmeyi hedeflediklerini belirterek, “Geleneksel yöntemlerdeki sınırlamaları aşarak uzman denetimli, yapay zeka destekli bir hasar tespit iş akışı oluşturmayı amaçlıyoruz. Bu çalışmadan elde edeceğimiz sonuçlarla gelecekte ulusal ve uluslararası düzeyde yeni projeler gerçekleştirmeyi planlıyoruz.” dedi.




