Üniversite öğrencisi Seyyid Ahmed Topbaş ve ortağı, bitkilerdeki hastalıkları tek bir fotoğrafla teşhis edebilen yapay zeka destekli bir model geliştirdi. Patent süreçleri tamamlanan bu sistem, çiftçilere akıllı öneriler sunarak hastalık nedeniyle oluşacak zararları en aza indiriyor.
Akşehir ilçesinde çiftçi bir ailenin çocuğu olarak büyüyen ve yazılıma küçük yaşlardan itibaren ilgi duyan Topbaş, hazır yapay zeka modelleri yerine kendi özgün mimarilerini geliştirdiklerini ifade etti.
Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü öğrencisi olan Topbaş, bilgisayar ve yazılımlara olan ilgisi ile son yıllarda yapay zekaya yönelik merakının arttığını belirtti. Kendi geliştirdikleri yapay zeka mimarileriyle bu alanda özgün bir yaklaşım sergilediklerini vurguladı.
Çiftçi bir aileden gelen Topbaş, “Dedem ve babam yıllardır buğday ve diğer bitkisel üretim yapıyorlar. Yazılımlar ve yapay zeka kadar tarımla da sahada yakından ilgileniyorum,” dedi.
Topbaş, geçen yıl kendi buğday tarlalarında yaşanan bir hastalık için 5 farklı ziraat mühendisinin sahaya çağrıldığını ve her birinin farklı teşhis koyduğunu belirtti. Bu durumun projelerinin başlangıcını oluşturduğunu açıkladı:
“Bu mühendislerin sadece teşhis ve ziyaret giderleri, küçük aile işletmeleri için büyük bir yük oluşturabiliyor. Yanlış teşhis sonucu tarlaya atılan hatalı ilaçlar ve ziyan olan mahsul, çiftçiler için daha büyük zararlar doğurabiliyor. Bu alanda daha teknolojik sistemlerin olup olmadığını araştırdım. Bazı sistemler mevcut, ancak doğruluk garantisi sunmayan ve tamamen çevrimiçi çalışan yapılar. Kırsalda internetin çekmediği yerlerde bu sistemlerin donması veya yanlış yönlendirmesi, çiftçiye ciddi kayıplar yaşatabilir.”
Kırsal koşullara uygun bir çözüm geliştirmek amacıyla, tamamen offline (internetsiz) çalışan bir sistem geliştirdiklerini ifade eden Topbaş, yapay zeka ve derin öğrenme teknolojilerini kullanarak “EDGE Computing Tabanlı İnternetten Bağımsız Bitki Hastalık Teşhis ve Akıllı Reçeteleme Sistemi” oluşturduklarını belirtti.
Geliştirdikleri sistemde iki yapay zeka ve bir fenoloji motorunun senkronize çalıştığını aktaran Topbaş, bu sistemin yeteneklerini şöyle açıkladı:
“Fenoloji motorumuz anlık ve geçmiş meteoroloji verilerini analiz ediyor. Çiftçimiz tarlasında bir hastalık tespit ettiğinde, bunu fotoğraflayıp sisteme yükleyebiliyor. Bulunduğu yeri manuel belirtmesine gerek yok; sistem, GPS verileri üzerinden otomatik olarak konum doğrulaması yapıyor ve bölgedeki iklim verileriyle ilişkilendiriyor. Geliştirdiğimiz model, yüklenen tek bir fotoğraftan katmanlı üç farklı analiz görseli çıkarıyor. Bitkinin yapısına göre hastalığın nerede başlayabileceğini tespit ediyor. Kendi mimarimiz ve fenolojik motorla yüklenen veriler, internete ihtiyaç duymadan cihazın kendi işlemcisi üzerinde işleniyor. Hastalık tahmini 15-30 saniye içinde tamamlanıyor. Sistemimiz, organik tarım yapan üreticilere biyolojik çözüm önerileri sunarken, endüstriyel tarımcılara kimyasal çözümler öneriyor. Burada önemli olan, bizim önerdiğimizin ticari bir ilaç markası değil, doğrudan bilimsel ‘etken madde’ önerisi olduğudur. Ayrıca sistem güncellemeleri kolay yapılabiliyor ve kullanıcının internet paketini neredeyse hiç harcamıyor.”
Projenin Ar-Ge aşamasında, küresel hazır Google modellerini test ettiklerini ancak tarımsal sahadaki doğruluk oranlarının yüzde 5 ile 60 arasında kaldığını belirten Topbaş, bu düşük oranların tarım sektörü için kabul edilemez olduğunu ifade etti:
“Çünkü tarımda yüzde 60 doğruluk, büyük rekolte zararlarına yol açabilecek tehlikeli bir orandır. Çiftçiler yüksek girdi maliyetleriyle üretim yaparken, bir sistem hatası tüm ürünlerini kaybetmelerine neden olabilir. Bu riski ortadan kaldırmak için kendi yapay zeka modelimizi sıfırdan geliştirdik ve şu an buğdayda yüzde 96,82 gibi yüksek bir doğruluk oranına ulaştık.”
Topbaş, sadece buğday için veri tabanına 14 bin 956 doğrulanmış fotoğraf yüklediklerini ve yapay zekayı bu büyük veriyle eğittiklerini belirtirken, hedeflerinin her zaman yüzde 100 doğruluk almak olduğunu söyledi:
“Mısır için veri tabanımızda 80 ile 100 bin arasında doğrulanması gereken fotoğraf var. Bunların tamamını sisteme entegre ettiğimizde, mısırda da tam isabetle sonuç alabileceğiz. Ayçiçeği ürününde ise şu an etiketleme aşamasındayız. Öz sermayemiz kısıtlı olduğu için adımlarımızı temkinli atıyoruz; bu süreçte güçlü bir yatırım desteği almamız, hızlanmamıza yardımcı olacaktır. Şu an buğdayda yüksek bir doğruluk oranına ulaşmış olsak da veri optimizasyonuna devam ediyoruz. Sahadaki negatif testleri sıfırlamak için sağlıklı buğday verilerini de sisteme entegre ederek hatayı tamamen ortadan kaldırmayı amaçlıyoruz.”
Geliştirdikleri yazılım altyapısının drone ve traktörlere entegre edilebilecek esneklikte olduğunu vurgulayan Topbaş, “Bu teknolojiyi sadece mobil uygulama ile sınırlamadık. Çiftçinin gözle göremediği, tarlanın derinliklerinde başlayan hastalıkları, bu makinelere takılacak akıllı bir kamera aparatı veya drone taraması sırasında erkenden tespit edebileceğiz,” dedi.
Ayrıca, geliştirdikleri tarımsal modelin uluslararası düzeyde de ilgi çektiğini belirten Topbaş, “Afrika’dan gelen heyetler, kendi bölgeleri için stratejik olan zeytin bitkisi hakkında bilgi talep etti. Şu an sistemimizde zeytin yok, ancak iş birlikleri ile bu ürünü hızla modelimize dahil edebiliriz. Cezayir hükümeti yetkilileriyle resmi görüşmeler gerçekleştiriyoruz ve onların tarım sahalarına bu sistemi uyarlamak üzere bir çalışma takvimi planlıyoruz. Sistemimiz mimari olarak tamamen hazır; bölgeye ait verilerin yüklenmesiyle birlikte küresel ölçekte sonuçlar almaya başlayacağız.” ifadelerini kullandı. – BURSA
Kaynak: İhlas Haber Ajansı




