İstanbul’da gerçekleştirilen “World Decolonization Forum”da, yapay zekanın küresel etkisi ve algoritmik güç dengesizlikleri üzerine tartışmalar yapıldı.
11-12 Mayıs tarihlerinde Atatürk Kültür Merkezi’nde (AKM) düzenlenen forumda, “Teknokolonyalizm: Bilgi, Güç ve Algoritmik Hakimiyet” başlıklı bir yuvarlak masa oturumu gerçekleştirildi. Bu oturumda, küresel krizlerin nedenleri ve sömürgecilik mirası derinlemesine incelendi.
Uluslararası siyasi ekonomist Ann Pettifor, küresel piyasalardaki yapının ABD ve Avrupa’yı baskı altına alırken, Afrika ve diğer bölgeleri de kontrol altına aldığını vurguladı.
Cornell Üniversitesi’nde Afrika Çalışmaları Profesörü Siba N’Zatioula Grovogui, Haiti Devrimi’nin vatandaşlık ve insanlık anlayışı açısından önemli bir örnek teşkil ettiğini ifade etti.
Grovogui, bilgi sistemleri ve yapay zeka konusundaki görüşlerinde, Avrupalıların Silikon Vadisi’ne olan bağlılıklarının kendisini hayal kırıklığına uğrattığını belirtti. Ayrıca, Çin’in yapay zeka modelinin Afrika için yeni bir yol açabileceğini dile getirerek, “Yapay zekanın askeri ya da gözetim amaçlı kullanılmadığı bir dünya oluşturmak mümkün.” dedi.
İngiliz yazar ve yayıncı Afua Hirsch, İngiltere’deki sömürgecilik geçmişinin ve çok kültürlü toplum yapısının yeterince sorgulanmadığını vurguladı. Hirsch, “Birçok düşünür, stratejik olarak bu anlatıların dışında bırakılmış durumda.” diyerek dikkat çekti.
Hirsch, kişisel deneyimlerinin yazma isteğini artırdığını belirterek, “British adlı ilk kitabımı, gençken ihtiyaç duyduğum bir kitap olması nedeniyle yazdım.” dedi.
Veri kolonyalizmi
New York Eyalet Üniversitesi Oswego Kampüsü’nde İletişim Çalışmaları Profesörü Ulises Ali Mejias, dijital teknolojiler aracılığıyla yeni bir sömürgecilik biçimi olarak “veri kolonyalizmi” kavramına dikkat çekti.
Mejias, internet ve dijital cihazlar aracılığıyla üretilen verilerin, “servet üretimi ve yeni toplumsal kontrol biçimleri” için toplandığını belirtti. Yapay zeka ekonomisinin büyük eşitsizlikler yarattığını vurgulayan Mejias, “Bu teknoloji, insan emeğinin yerini almak için geliştirilmiş bir teknoloji.” ifadesini kullandı.
Mejias, yapay zekanın toplumsal faydadan ziyade “daha fazla eşitsizlik yaratan araçlar” olarak algılandığını kaydetti.
Sivil teknolojilerden savaş teknolojilerine dönüşüm
Kriptografik mühendislik ve güvenli donanım sistemleri alanında uzmanlaşmış Elektrik ve Bilgisayar Mühendisliği Profesörü Çetin Kaya Koç, yazılım teknolojilerinin başlangıçta “savaş, savunma veya sömürgeci projeler” olarak ortaya çıkmadığını, farklı milletlerden mühendislerin sivil amaçlarla teknoloji geliştirdiğini aktardı.
Koç, “Silikon Vadisi artık savaş teknolojilerini bir inovasyon merkezi olarak görüyor. Bu durum son derece tehlikeli.” değerlendirmesinde bulundu.
Yapay zeka ve makine öğreniminin tıp gibi alanlarda “mucizevi yazılımlar” geliştirebildiğini söyleyen Koç, ancak son yıllarda sivil teknolojilerden savaş teknolojilerine ciddi bir dönüşüm yaşandığını ifade etti. “Artık (yapay zeka ve makine öğrenimi) neredeyse tamamen kötü sömürgeci bir proje haline geldi.” diyerek düşüncelerini tamamladı.




