Bu yılın sonlarına yaklaşırken, “Süper” ya da “Godzilla” El Nino fenomeninin yaşanacağına dair artan sayıda haberle karşılaşabilirsiniz.
Tipik bir El Nino durumu, genellikle küresel sıcaklıkların yükselmesine, bazı bölgelerde tropikal fırtınaların artmasına, diğer bölgelerde ise kurak koşulların hâkim olmasına neden olmaktadır.
Bu sebeple, güçlü bir El Nino beklentisinin endişe yaratması oldukça anlaşılır bir durumdur.
Bununla birlikte, BBC’ye konuşan iklim bilimcileri, tahminler konusunda dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.
Uzmanlar, El Nino’nun gücü ve dolayısıyla iklim ile hava koşulları üzerindeki etkileri konusunda belirsizlik bulunduğunu ifade ediyor.
Melbourne Üniversitesi’nden atmosfer bilimcisi Dr. Kimberley Reid, “Godzilla El Nino” terimini “saçma” olarak nitelendiriyor.
Reid, “Avustralya’da bu tür terimlerden endişe duyan çiftçilerin hava durumu uzmanlarını aradıklarını duyuyorum. Şiddetli bir kuraklığın yaşanacağını ve geçim kaynaklarının etkilenebileceğini düşünüyorlar” şeklinde konuşuyor ve ekliyor:
“Bu tür terimler, El Nino’nun etkilerinden en fazla etkilenen insanlar için oldukça ağır bir yük olabilir.”
El Nino nedir?
El Nino ve karşıtı La Nina, El Nino Güney Salınımı (ENSO) adı verilen doğal bir iklim olayının iki farklı versiyonudur.
Bu olaylar birbirinin yerine geçmek zorunda değildir ve genellikle tropikal doğu ve Büyük Okyanus’un orta kesimindeki yüzey sıcaklıkları ile tanımlanır.
El Nino döneminde bu sular daha sıcak, La Nina döneminde ise daha soğuktur.
Bu olaylar genellikle iki ila yedi yılda bir meydana gelir ve genellikle dokuz ila 12 ay sürer, bazen daha uzun sürebilir.
La Nina, 2024’ün ortalarından beri büyük ölçüde devam ediyordu ancak şimdi sona ermiştir.
Bu durum, Pasifik’teki koşulların artık “nötr” olduğu anlamına gelir; yani ne El Nino ne de La Nina etkisi görülmektedir.
Her olay kendine özgü sonuçlara sahip olup, bölgeler ve mevsimler arasında farklılık göstermektedir. Ancak bilim insanları bazı ortak etkiler gözlemlemektedir.
El Nino’nun en belirgin etkileri, genellikle alışılmadık derecede sıcak Büyük Okyanus sularına yakın bölgelerde ortaya çıkar. Avustralya, Endonezya ve Filipinler gibi batı Pasifik ülkeleri, normalden daha kurak olmaya eğilimlidir. Bu durum, kuraklık ve orman yangınları gibi sorunlara yol açabilir.
Büyük Okyanus’un diğer tarafındaki Peru ve Ekvador gibi Güney Amerika ülkeleri ise çok daha fazla yağış alabilir ve bu da sel riskini artırabilir.
El Nino’nun etkileri daha geniş bir çerçevede de hissedilebilir. Örneğin, Hindistan’da daha zayıf bir muson mevsimi ve ABD’nin güneybatısında sel baskınlarına neden olan kış yağışlarıyla ilişkilendirilmektedir.
Süper El Nino mu?
9 Nisan’da ABD İklim Tahmin Merkezi, Mayıs ile Temmuz arasında El Nino’nun ortaya çıkma ve en az 2026 yılının sonuna kadar devam etme ihtimalinin %61 olduğunu duyurdu.
Ayrıca “çok güçlü” bir olayın gelişme ihtimalinin de dörtte bir olduğu belirtildi.
Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nden (ECMWF) Dr. Tim Stockdale, “Süper El Nino” teriminin kendisi için oldukça yeni olduğunu ifade ediyor.
Stockdale, “Bununla 1997-98 veya 2015-16’da tanık olduğumuz, Pasifik’in merkezinde anomalilerin 2°C’nin üzerine çıktığı büyük bir El Nino olayını kastettiklerini düşünüyorum” diyor.
Stockdale’a göre, mevcut modeller orta şiddette bir El Nino’nun olası olduğunu, bazılarının ise güçlü bir olayın mümkün olduğunu gösterdiğini belirtiyor.
Rüzgar gibi öngörülemeyen koşullara bağlı olarak çok çeşitli sonuçların ortaya çıkabileceğine dikkat çekiyor.
Dr. Reid, El Nino’nun gücünün, her yerde görülen etkilere doğrudan yansıma göstermediğini vurguluyor. Özellikle, Büyük Okyanus’taki sıcak sulara yakın olan Amerika kıtası gibi yerlerin daha fazla etkilenebileceğini belirtiyor.
Ancak Avustralya, Asya ve Afrika gibi bölgeler için “Pasifik’in o bölgesinde sıcaklıkların normalin 0,5°C, 1°C veya 2°C üzerinde olması, orada El Nino olup olmamasından daha az önemli” şeklinde ekliyor.
Reid, belirli bir bölgenin hava durumunu etkileyebilecek birden fazla faktörün göz önünde bulundurulmasının önemli olduğunu ifade ediyor. “Sadece El Nino’ya odaklanmak, meselenin tamamını görememek demektir. Kullanmayı sevdiğim benzetme, vücut kitle indeksi (BMI) ile ilgili.” diyor.
Reid, “Bir vücut geliştiricisinin BMI’sine bakarsanız, çok düşük yağ yüzdesine sahip olsa bile muhtemelen obez olduğunu gösterir” diye ekliyor.
Garantisi yok
2017 yılında yapılan erken tahminler, ısınmaya yol açacak bir El Nino olayının yaşanacağını gösteriyordu; ancak daha sonra koşullar değişti ve bunun yerine bir La Nina gelişti.
Reid, bu tür “tahmin sapmalarının” nadir olduğunu, ancak “modellerin hepsi çok emin olsa bile bunun mutlaka gerçekleşeceği anlamına gelmediğini” söylüyor.
“Tarih, bize Mart ve Nisan aylarındaki tahminlere, ne kadar kesin görünseler de, temkinli yaklaşmamız gerektiğini gösteriyor” diye ekliyor.
Mart-Mayıs döneminde El Nino olaylarını tahmin etmenin zorluğuna özel bir isim verilmiştir. Kuzey yarımkürede “ilkbahar tahmin edilebilirlik bariyeri” ya da güney yarımkürede “sonbahar tahmin edilebilirlik bariyeri” olarak anılmaktadır.
Stockdale, ECMWF internet sitesinde erken tahminlerin “sıklıkla dikkat çektiğini” ancak belirli bir sonucu garanti etmediğini vurguluyor.
Reid, “Godzilla El Nino” gibi ifadelerin, “El Nino – yılın bu zamanında biraz belirsiz” gibi ifadelerden çok daha fazla ilgi çektiğini ve tahminlere fazla önem vermeden önce Mayıs veya Haziran aylarına kadar beklemenin gerektiğini hatırlatıyor.





