2018 yılında, iki yaşındaki ikiz oğulları için Kolombiya Ulusal Üniversitesi’nde bulunan Nüfus Genetiği ve Tanımlama Laboratuvarı’na başvuran bir kadın, babalık testi yaptırdı.
Laboratuvar, standart bir babalık testi gerçekleştirdi. Sonuçlar o kadar çarpıcıydı ki, kesinlik sağlamak amacıyla testi tekrar etme gereği duyuldu.
İkinci testin sonuçları da aynıydı: İkizlerin annesi aynıydı, fakat babaları farklıydı.
Teorik olarak mümkün olduğunu bilseler de, daha önce böyle bir durumla karşılaşmamış olan uzmanlar, bu durumu bilimsel olarak inceleme altına aldı.
Bu olaya tıpta “heteropaternal süperfekondasyon” adı verilmektedir.
O kadar nadir bir durumdur ki, dünya genelinde yalnızca 20 vaka bilimsel literatüre kaydedilmiştir.
Nasıl ortaya çıktı?
Kolombiya Ulusal Üniversitesi Genetik Enstitüsü’ndeki araştırmacılar, babalık testi için “mikrosatellit belirteçleri” adı verilen bir teknoloji kullanmaktadır.
Kısaca, bu yöntem, çocuk, anne ve potansiyel babadan alınan DNA’nın küçük parçalarının analiz edilip karşılaştırılmasını içerir.
Laboratuvarın direktörü Profesör William Usaquén, bu süreci şu şekilde açıklamaktadır:
“Her bireyden DNA örneği alıyoruz, mikrosatellit adı verilen 15 ila 22 noktayı inceliyoruz ve bunları tek tek karşılaştırıyoruz.”
Ancak bu işlem, DNA’nın güçlü bir mikroskop altında incelenmesinden çok daha karmaşıktır.
Parmak ucundan alınan kan örneklerinin ardından, bilim insanları DNA’nın diğer bileşenlerden ayrılması için kimyasal bir işlem uygular.
Daha sonra DNA, çoğaltılması için özel ekipmanlara yerleştirilir.
Ortaya çıkan sıvı, analiz edilen mikrosatellit noktalarını işaretlemek için floresan boyalarla karıştırılır.
Sonrasında, her örnekteki mikrosatellitleri okuyan ve bunları sayısal bir dizilime dönüştüren başka bir makineden geçirilir.
Bu aşamaya elektroforez adı verilmektedir.
Son olarak, bu sayısal diziler kullanılarak test edilen erkeğin çocuğun babası olma olasılığı belirlenir.
Çocuğun genetik profilinin yarısı anneye, diğer yarısı da babaya eşleştiğinde babalık doğrulanmış olur.
Olağanüstü bir sonuç
Kolombiya’daki bu ikizler vakasında, bilim insanları annenin, iki bebeğin ve test için gelen bir babanın DNA’sındaki 17 mikrosatelliti analiz etmiştir.
Erkeğin DNA’sının çocuklardan biriyle eşleştiği, diğer çocukla ise eşleşmediği tespit edilmiştir.
Bu durum, gerçekten sıradışı bir sonuç olarak kayda geçmiştir.
“26 yıldır laboratuvarın direktörüyüm ve bu şimdiye kadar gördüğümüz ilk vaka, aynı zamanda tek vaka” diyor Usaquén.
Kolombiya Ulusal Üniversitesi Genetik Enstitüsü’nde görevli genetik uzmanı ve araştırmacı Andrea Casas, “Bu tür vakaların meydana geldiğini başka raporlardan duymuştuk, fakat dünya genelinde çok düşük bir sıklıkta görülüyor” şeklinde bilgi veriyor.
Protokol gereği ekip, herhangi bir hata veya örneklerin karışma ihtimalini ortadan kaldırmak amacıyla testi baştan sona tekrarladı.
Sonuç yine aynıydı.
Neden bu kadar nadir?
ABD’nin Baltimore kentindeki bir laboratuarda 2014 yılında yayımlanan bir makalede, 39 bin babalık testinden yalnızca üç heteropaternal süperfekondasyon vakasının tespit edildiği bildirilmiştir.
Usaquén, bu biyolojik olayın neden bu kadar nadir olduğunu şöyle açıklamaktadır:
“Birincisi, kadının iki farklı cinsel partnerinin olması gerekir. İkincisi, her iki erkekle de çok kısa bir süre içinde ilişkide bulunmuş olmalıdır. Ayrıca poliovulasyon da söz konusu olmalıdır” diyor.
Poliovulasyon, tek bir adet döngüsünde iki ya da daha fazla yumurtanın salınması durumudur.
“Son olarak, her iki yumurtanın da döllenmesi gerekmektedir” diyor Usaquén.
“Bu, nadir bir olayın üzerine bir başka nadir olayın, bir başka nadir olayın ve bir başka nadir olayın eklenmesi demektir. Ne yazık ki bu bir piyango değil” diye ekliyor.
Ayrıca, farklı babalara sahip ikizlerin asla tek yumurta ikizi olamayacağını belirtmek de önemlidir; çünkü tek yumurta ikizleri tek bir yumurta ve spermden gelişmektedir.
Özel hayatlar
Bir kadının birden fazla yumurta saldığı çoğu durumda, bir yumurta döllendiğinde diğer yumurta veya yumurtalar hızla yaşlanıp ölüyor.
ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi’ne göre, bir yumurta salındıktan sonra 24 saatten daha kısa bir süre hayatta kalmaktadır.
Süperfekondasyonun bu kadar nadir görülmesinin bir başka nedeni de budur: ikinci döllenmenin, ilk döllenen yumurta yaşlanıp ölmeden gerçekleşmesi gerekmektedir.
Ancak Andrea Casas, yumurtaların mutlaka aynı anda salınmadığını belirtmektedir.
“Bazen bir yumurtalık bir yumurta salar ve iki ya da üç gün sonra başka bir yumurta daha salar” diyor.
Casas, bunun döllenmenin farklı zamanlarda gerçekleşme olasılığını artırdığını ifade etmektedir.
Bu kadar az vakanın bilinmesinin bir diğer nedeni ise, insanların büyük çoğunluğunun babalık testi yaptırmaması olabilir.
Enstitüdeki araştırmacılar, “moleküler yöntemlerin günümüzdeki erişilebilirliği ve babalık testlerinin giderek daha popüler hale gelmesi” nedeniyle, bu tür vakaların gelecekte daha yaygın bir durum haline gelebileceğini öne sürmektedir.
Bilim insanları, heteropaternal süperfekondasyon vakalarında döllenme koşullarıyla ilgilenirken, araştırma etiği, testten geçen kişilerin özel hayatları hakkında soru sormalarını engellemektedir.
“Babalık testleri her zaman ilgili kişilerin haysiyetine ve mahremiyetine azami saygı gösterilerek yapılır” diyerek açıklıyor Usaquén.





