İngiliz doğa tarihçisi, biyolog ve belgeselci Sir David Attenborough, 80 yılı aşkın bir süre boyunca gerçekleştirdiği sayısız dönüm noktası niteliğindeki televizyon programlarıyla, doğal dünyaya bakış açımızı köklü bir şekilde değiştirdi.
Coşku dolu sunumu, konuya olan derin hakimiyeti ve uzmanlığı ile izleyicileri büyülemeyi başardı. Gezegenimizin en eşsiz doğa görüntülerini, dünyanın dört bir yanındaki evlere taşıdı.
Televizyon kariyeri, siyah-beyaz belgesellerden, Blue Planet (Mavi Gezegen) ve Planet Earth (Dünya Gezegeni) gibi iz bırakan yapımlara kadar uzanıyor.
Doğa sevgisini, BBC çatısı altında başarılı bir kariyerle birleştirerek, kanalın en unutulmaz programlarının yapımında önemli roller üstlendi.
David Frederick Attenborough, 8 Mayıs 1926’da Batı Londra’nın Isleworth bölgesinde dünyaya geldi. 2014 yılında hayatını kaybeden ağabeyi Richard Attenborough ise tanınmış bir oyuncu, yönetmen ve yapımcıydı.
Babası, Anglo-Sakson çalışmaları alanında bir akademisyendi ve Leicester Üniversitesi’nin rektörlüğünü üstlendi. David de burada, Leicestershire bölgesindeki doğa bisiklet gezileri aracılığıyla botanik ve zoolojiye ilgi duymaya başladı.
Çocukken kireçtaşında fosil buluşunu anlatan Attenborough, “Bunu görenin siz olduğunu biliyorsunuz ve bu heyecan verici” demişti.
Leicester’daki lise eğitimini tamamladıktan sonra Cambridge Üniversitesi’nde doğa bilimleri bursu kazandı.
Donanmada iki yıl askerlik yaptıktan sonra, “inanılmaz derecede sıkıcı” olarak tanımladığı eğitim kitapları yayıncılığı sektöründe çalıştı.
1952 yılında BBC’ye radyo yapımcısı olarak başvurdu, ancak kabul edilmedi.
Aynı yılın ilerleyen dönemlerinde BBC’ye stajyer olarak kabul edildi ve iki yıl sonra belgesel yayıncılığı bölümünde yapımcı olarak görev almaya başladı.
Başlangıçta, kameranın önünde olmak için dişlerinin fazla büyük olduğu söylenmişti. Sunucu olma fırsatı ise bir tesadüf sonucu gerçekleşti. Londra Hayvanat Bahçesi’nin sürüngenler bölümünün yöneticisi Jack Lester’a hayvan yakalama gezisinde eşlik etmeyi kabul etmişti. Bu, Zoo Quest programının temellerini oluşturdu.
Ancak Lester hastalandığı için, dizi başlamadan hemen önce Attenborough’dan son dakikada sunucu olması istendi.
Zoo Quest ile birlikte Avustralya, Britanya Guyanası (şimdiki Guyana), Paraguay ve Sierra Leone gibi uzak ülkelere gitti. Vahşi doğadan hayvanların yakalanmasını filme alarak tarihin en ilginç belgesellerinden birine imza attı.
1962 yılından itibaren ders vermek ve yazmak için BBC’de yarı zamanlı çalışmaya başladı. Mart 1965’te ise BBC Two kanalının yöneticisi oldu.
Yeni kanal, bir önceki yıl yayına başlamıştı ve izleyici kitlesi oluşturmakta zorluk yaşamaktaydı. Attenborough, kanalın kanguru logosunu kaldırarak yeni bir yayın programı geliştirmeye başladı.
Çalışmaları, sonraki 20 yıl boyunca BBC Two’nun yönünü belirledi. Yapımına onay verdiği yenilikçi diziler arasında The Old Grey Whistle Test, Man Alive ve The Money Programme yer almakta.
Sonraki yıllarda, renkli televizyonun ülkeye gelmesine de katkı sağladı. Yeni formatı kullanarak izleyicilerin snooker deneyimini bir üst seviyeye taşıdı ve “Civilisation” ve “The Ascent of Man” gibi çığır açan dizilerin yapımını da onayladı.
Aynı zamanda film yapması için de fırsatlar sunuldu. Tanzanya’daki filler üzerine belgeseller ve Bali’nin kültürel yaşamı hakkında bir dizi gerçekleştirdi.
1969 yılında program direktörü ve BBC yönetim kurulu üyesi oldu. Artık BBC’nin iki televizyon kanalının yayınından sorumluydu ve bir sonraki genel müdür olarak gösteriliyordu.
Ancak toplantılara katılmak, bütçeleri kontrol etmek ve personeli işten çıkarmak, Attenborough’un tarzına uygun değildi. Sevdiği programları yapamayacağı gerçeği onu rahatsız etti.
“BBC Two’dan çok, yöneticilikten daha az keyif aldım” diyerek bu durumu ifade etti.
46 yaşında yöneticilik görevinden ayrılarak serbest çalışmaya başladı. Bu dönemde Borneo’da belgesel çekimleri yapmak üzere yola çıktı.
Program yazmaya ve sunmaya devam etti ve belki de en büyük başarısı, 1979 yılında BBC Two’nun efsanevi programı Life on Earth (Dünyada Yaşam) ile geldi. Bu programda mikrofotoğrafçılığın en yeni teknikleri kullanıldı.
Böyle bir belgesel dizisi yapma fikri, Attenborough’un uzun zamandır aklında bulunuyordu.
Üç yıl süren hazırlık ve çekimler yapıldı. Bristol’daki BBC Doğa Tarihi Birimi’nden kameramanlar, 40 ülkede çekim gerçekleştirdi.
Programlar, 3.5 milyon yıl öncesinden başlayarak balıklar, böcekler, amfibiler ve memelilerden Homo Sapiens’in evrimine kadar yaşamın gelişimini izleyicilere sundu.
Bu yapım, çığır açan görüntülerin yanı sıra, televizyon dizisi yapımında süreklilik sorunlarını da ortaya koydu.
Sunucu, genellikle bir yaratığı anlatmaya bir yerde başlıyor ve bu anlatımı kilometrelerce uzakta ve aylar sonra tamamen farklı bir çekimde tamamlıyordu.
Dizi, doğa tarihi sunumunda diğer yapımların karşılaştırıldığı yeni bir ölçü haline geldi. Attenborough’un uzmanlığı ve sunulan materyalin ciddiyeti, bilim insanlarını projeye destek vermeye ikna etti.
Unutulmaz bir olayda, kendisi ve ekibine Ruanda’da Dian Fossey’nin dağ gorilleri grubunu filme alma izni verildi. Attenborough’un bu devasa yaratıkların yanında çömeldiği görüntü, televizyonun en unutulmaz anlarından biri olarak hatırlanıyor.
Attenborough, gorillerle ilgili olarak “Bir gorille bakışmada bildiğim diğer herhangi bir hayvandan daha fazla anlam ve karşılıklı anlayış var” demişti. “İnsanlıktan kaçıp başka bir yaratığın dünyasında yaşamanın ihtimali varsa, bu kesinlikle goril ile olmalı.”
Hayvanlarla olan tüm karşılaşmalar bu kadar sakin geçmedi. Bir keresinde tehlikeli çekim deneyimleri sorulduğunda, “Bunlardan zevk almıyorum. Sadece korkuyorum” yanıtını vermişti.
Attenborough, doğa yayıncılığında tartışmasız bir liderdi. Life on Earth programı, dünyanın neredeyse her ülkesine satıldı ve tahminen 500 milyon kişi tarafından izlendi.
Belgesele eşlik eden kitap, aylarca en çok satanlar arasında yer aldı ve bu kitabın Attenborough’a 1 milyon sterlinden fazla telif hakkı kazandırdığı söyleniyor.
Ayrıca Wildlife on One’ın 250 bölümünün tamamını seslendirdi ve 1987 yapımı Meerkats United filmi, tüm zamanların en iyi TV belgeseli olarak seçildi.
Sunumunda Attenborough’un konusuna hakimiyeti sıcak, coşkulu, sade ve güven veren bir tarzda kendini gösterdi.
1985 yılında Kraliçe 2. Elizabeth’ten şövalyelik unvanı aldı. Kraliçe, Attenborough’dan o kadar etkilendi ki, 1986 ile 1991 yılları arasında yıllık Noel Günü mesajı yayını hazırlaması için onu görevlendirdi.
Attenborough, “Bu programlar belirli bir hikaye anlatıyor ve eminim ki başkaları da gelip benden daha iyi anlatacaklar. Ama umarım insanlar 50 yıl sonra izlediklerinde, programların yaşadığımız dünya hakkında hala söyleyecek bir




