13 yıllık bekleyişin, ertelemelerin ve sızıntıların ardından Grand Theft Auto 6 nihayet oyuncularla buluştu. Milyonlarca hayranı kendine çeken bu serinin ilk oyunu piyasaya sürüldüğünde beklentiler bu denli yüksek değildi. Ancak yaklaşık 30 yıl sonra, ilk yapımcıları bile karşılaşacakları durumdan habersizdi. Serinin ortak geliştiricilerinden Dave Jones, “Hepimiz ne yaptıklarını görmek için bekliyoruz” ifadelerini kullandı. Yanında, ilk oyunun senaristi ve tanıtımından sorumlu isim Brian Baglow da yer alıyordu. Peki, oyun satışa çıkmadan önce oynayabilmişler miydi? Baglow, bu soruya olumsuz yanıt vererek, oyuna erken erişim sağlayamamış olmaktan dolayı hayal kırıklığına uğramadığını belirtti. “Ben zaten ön siparişimi verdim” diyerek durumunu açıkladı.
Orijinal Grand Theft Auto, 1997 yılında İskoçya’nın Dundee şehrinde, sonraki oyunların standartlarına göre nispeten küçük bir ekip olan DMA Design tarafından piyasaya sürüldü. Bulmaca oyunu Lemmings ile elde ettiği başarı sonrası stüdyo, başlangıçta Race’n’Chase adıyla bir yarış oyunu yapma fikriyle yola çıkmıştı. Jones, on yıllar sonra Dundee’deki Abertay Üniversitesi’nin modern bilgisayar laboratuvarında otururken, geliştiricilerin hala yenilikçi bir şeyler yapmaları gerektiğini hissettiklerini ifade ediyor. “DMA’da her zaman farklı bir şey yapmak istedik. Buna katabileceğimiz benzersiz özellik neydi?” sorusunun yanıtı, oyuncuların artık doğal olarak algıladığı bir önermeye dayanıyordu: “Sadece arabadan inmek.” Jones’a göre, yalnızca araç sürmekle kalmayıp, arabaları değiştirebilmek ve çalabilmek, aynı zamanda yaya olarak hareket edebilme fikri, “birdenbire oyun türlerinin ilginç bir karışımını” ortaya çıkarmıştı.
Jones’un belirttiğine göre, ekip hem suçlu hem de polis memuru olarak oynanabilecek bir oyun tasarlamıştı. Ancak ikinci seçeneği hızla yeniden değerlendirdiler çünkü bu, oyuncuların “kurallara uygun” hareket etmesini gerektirecekti. “Bir noktada, ‘Biliyor musunuz, kötü adamı oynamak çok daha eğlenceli’ dedik. Bu yüzden oyunun ana teması bu oldu” diye ekliyor. Tasarım sürecindeki bu yenilikçi yaklaşımlara rağmen, satışların Lemmings’e kıyasla “yavaş ilerlediğini” belirtiyor; bunun nedenini ise “anlamak için oynamak” gerekliliği olarak görüyor. Baglow, “GTA çıktığı yıl boyunca satışları hiç durmadan devam etti” diyor. “Ve bunun kulaktan kulağa yayılan bir şey olduğunu düşündük. Oyunu oynamış olanlar, ‘Aman Tanrım, bu oyunu daha önce oynadınız mı?’ diye soruyorlardı.”
Suç ve şiddet temaları nedeniyle oyun, İngiliz Parlamentosu’nda tartışmalara ve yasaklanma çağrılarına neden oldu. Ancak daha sonra bunların çoğunun, oyunun yayıncısı BMG Interactive tarafından bir viral pazarlama taktiği olarak kullanıldığı anlaşıldı. Jones, “Biz sadece eğlenceli olduğunu düşündüğümüz şeyleri yaptık. Hiçbir zaman ‘Bunu yapmalı mıyız? Tartışmalı mı olur?’ diye düşünmedik” diyor. Görece basit yapısına, kuşbakışı iki boyutlu oynanışına ve arcade tarzı grafiklerine rağmen, ilk oyun, bugün daha gelişmiş GTA yapımlarında da görülen hiciv anlayışının temellerini attı. The Guardian’ın video oyunları editörü Keza MacDonald, oyunun abartılı bir Amerikan şehirleri tasvirinde geçmesine rağmen, İskoç köklerinin mizahında ve dışarıdan bakış açısında hissedildiğini belirtiyor. MacDonald, “Bu son derece hiciv dolu bir oyun. ABD’nin aşırı bireyci ve aşırı kapitalist yapısını doğrudan hedef alıyor” diyor.
Ekip, kısmen görece düşük bütçeleri ve gerçek markaların lisanslarını kullanmanın maliyeti nedeniyle, oyuncuların etrafta dolaşırken dinleyebileceği hayali radyo istasyonları ve esprili sahte marka isimleri yarattı. Bu tercihler zorunluluktan kaynaklansa da Baglow, ilk oyunda en çok gurur duyduğu unsurun dünya inşası olduğunu ifade ediyor. Ona göre, bu unsur, günümüzde bir oyuna “GTA hissi” veren temel özelliklerden biri. “İşletme isimleri, radyo istasyonları, şarkı sözleri, DJ’ler… Bunların her biri, içinde bulunduğunuz dünyanın büyük ve bütünlüklü bir evren olduğuna sizi inandırmaya hizmet ediyor” diye vurguluyor.
GTA 5, 2013’te piyasaya sürüldüğünde sadece üç günde 1 milyar dolar gelir elde etti; bu, o ana kadar eğlence sektöründe bir üründen en kısa sürede elde edilen en yüksek gelir olarak kayıtlara geçti. Seri, zamanla kültürel bir referans noktası haline geldi; insanlar tarafından tanındı, anlaşıldı ve hatta oyun dünyasının dışında da referans olarak kullanıldı. “Birinin bir filmde ‘bana GTA’ya bağlama’ dediğini görmüştüm… Bu gerçekten gerçeküstü bir deneyimdi” diyor Jones. Glasgow’daki oyun kafesi RCade’de bana katılan MacDonald, eski GTA oyunlarının büyük ekrandan “çok şey aldığı” yönünde bir görüş olduğunu ancak şimdi filmlerin “muhtemelen GTA’dan daha çok etkilendiği” yönünde bir tartışma olduğunu aktarıyor. Serinin sonraki oyunları sinematik bir havaya sahip olsa da kendine özgü kimliğini de yansıttığını belirtiyor.
Jones, oyunun neden böylesine kültürel bir fenomen haline geldiğine dair inancını, “gerçek hayata dayanması” ile açıklıyor. “Bilim kurgu, macera veya fantastik oyunlara benzemiyor. Şehri ve araba kullanmayı bildiğiniz sürece öğrenmeniz gereken hiçbir şey yok” diyor.
GTA 6’nın, hem ölçek ve kapsam açısından hem de gelir açısından selefini her düzeyde geride bırakması bekleniyor. Oyunun ilk olarak piyasaya sürüldüğü iki platform olan PlayStation ve Xbox, oyunun dijital mağazalarının tarihindeki en çok ön sipariş verilen oyun olduğunu duyurdu. Bu durum kısmen oyunun devasa boyutundan (212 GB) kaynaklanıyor olabilir; bu da birçok kişinin oyunu indirmek için beklemek yerine, piyasaya sürüldüğü anda hemen oynamaya hazır olmak için ön sipariş verip “önceden yükleme” yaptığını gösteriyor. Bu heyecan gerçek dünyaya da yansıdı; Londra’daki Selfridges, Vice City temalı geçici bir cazibe merkezine dönüştürüldü ve oyunun ilham kaynağı olan Miami şehrinde kurgusal GTA markaları reklam panolarında yer aldı. “Herkes bu oyun için inanılmaz heyecanlı. Oyunun, genel olarak video oyunları sektörüne yeni bir ivme kazandırması umuluyor. Ama aynı zamanda tüm oyuncular, Rockstar’ın bunca zaman boyunca ne üzerinde çalıştığını görmek istiyor” diyor MacDonald ve ekliyor: “Herkesin, oynamasa bile en azından yakından ilgilendiği bu büyüklükte tek bir oyunun ortaya çıkması çok nadir görülen bir durum.”
Peki, Jones ve Baglow, oyunun bugün gördüğü devasa küresel ilgi düşünüldüğünde hala proje üzerinde çalışıyor olmayı özlüyor mu? Jones, “‘Sanırım herkes bir, iki ya da üç oyun boyunca bu serinin parçası olmaktan keyif alıyor’ diyor. ‘Ama bir noktadan sonra başka şeyler yapmak da istiyorsunuz.'” Baglow ise, “Son 29 yıldır dünyanın geri kalanının bu oyuna aşık oluşunu izlemek büyük bir mutluluktu” diyor. “Bu oyun çok sayıda insan için çok şey ifade ediyor. Gerçekten harikaydı.”
Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti.




