İSTANBUL, – REPRODUCTİVE BioMedicine Online dergisinde 2026 yılında yayımlanan bir sistematik derleme, 39 araştırmayı inceleyerek özel diyetlerin ve besin takviyelerinin tüp bebek sonuçları üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Bahçeci İzmir Tüp Bebek Merkezi’nden Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Funda Göde, bu bulguları şu şekilde yorumladı: “Beslenme, genel sağlığın ve tedaviye hazırlığın önemli bir parçasıdır. Ancak beslenmeyle ilgili her önerinin amacı birbirinden farklıdır. Bir hastalık nedeniyle beslenmeyi düzenlemek veya belirli bir eksikliği gidermek ile tüp bebek başarısını artırmak için özel bir diyet önermek, ayrı değerlendirmeler gerektirir.”
‘ARAŞTIRMADA ÖLÇÜLEN SONUÇ HASTAYA DOĞRU ANLATILMALI’
Derlemedeki çalışmaların farklı sonuçlar verdiğine dikkat çeken Prof. Dr. Göde, bulguların nasıl yorumlanması gerektiğini şöyle açıkladı:
“Bir araştırmada daha fazla yumurta elde edilmesi, başka birinde embriyo gelişimi veya gebelik oranı ölçülüyor. Bu sonuçların her biri önemli, ancak canlı doğumla aynı anlamda değerlendirilmemelidir. Daha iyi embriyo gelişimini gösteren bir çalışmayı, o beslenme şeklinin bebek sahibi olma şansını artırdığının kanıtı olarak sunamayız. Ayrıca, çoğu çalışma gözlemsel niteliktedir. Sağlıklı bir şekilde beslenen bireylerde elde edilen daha iyi sonuçlar, farkın doğrudan beslenmeden kaynaklandığını kanıtlamaz. Yaş, metabolik sağlık ve diğer yaşam alışkanlıkları da sonuçları etkileyebilir. Hastalara önerilerde bulunurken bu belirsizlikleri de göz önünde bulundurmalıyız.”
‘AKDENİZ TİPİ BESLENME ARAŞTIRMALARDA ÖNE ÇIKIYOR’
Sebze, meyve, tam tahıl, baklagil, kuruyemiş ve zeytinyağını içeren Akdeniz tipi beslenme, bazı araştırmalarda daha yüksek gebelik ve canlı doğum oranlarıyla ilişkilendirildi. Ancak tüm araştırmalar aynı sonuçları vermedi. Prof. Dr. Göde, “Akdeniz tipi beslenmenin sağlıklı bir seçenek olduğunu biliyoruz. Ancak tüp bebekte canlı doğum şansını ne ölçüde artırdığı henüz kesin değildir. Bu nedenle belirli bir başarı artışı vaat edemeyiz” dedi.
Prof. Dr. Funda Göde, “İşlenmiş et, rafine karbonhidrat ve doymuş yağdan zengin Batı tipi beslenme ise bazı çalışmalarda daha olumsuz tedavi sonuçlarıyla ilişkilendirildi. Bu bulgular, tek bir yiyecekten fayda ummak yerine, bireyin genel beslenme düzenini ve sağlık durumunu birlikte değerlendirmenin önemine işaret ediyor” diye ekledi.
‘KISITLAYICI DİYETLERDE TIBBİ GEREKLİLİK ÖNEMLİ’
Derlemede glütensiz beslenme ve ketojenik diyet gibi kısıtlayıcı yaklaşımlar da ele alındı. Bu diyetlerin tüp bebek başarısını artırmak amacıyla herkese önerilmesini destekleyen yeterli kanıt bulunmamaktadır. Çölyak hastalığı durumunda ise glütensiz beslenme tedavinin temelini oluşturuyor. Derlemede çölyak hastalığı olabileceği düşünülen ve tekrarlayan üreme başarısızlığı yaşayan kadınlarda glütensiz beslenme sonrası olumlu sonuçların elde edildiği belirtiliyor. Ancak bu bulgular, yöntemsel sınırlılıkları bulunan gözlemsel bir araştırmaya dayanmaktadır. Prof. Dr. Göde, bu ayrımın önemini şöyle ifade etti:
“Bir hastalık nedeniyle gerekli olan beslenme değişikliğini tüm tüp bebek hastalarına önermek doğru değildir. Besin kısıtlamaları, kişinin tanısı ve tıbbi gereksinimleriyle birlikte ele alınmalıdır.”
‘TAKVİYENİN HANGİ AMAÇLA KULLANILDIĞI ÖNEMLİ’
D vitamini, omega-3 ve diğer besin ögelerine dair sonuçların tutarlı olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Funda Göde, takviye kullanımında amaç ayrımına dikkat çekti:
“Çalışmalarda incelenen hasta grupları, D vitamini dozları ve kullanım süreleri farklılık göstermektedir. Bu veriler, tüp bebek başarısını artırmak amacıyla herkese aynı takviye programını önermeye yeterli değildir. Saptanmış bir eksikliğin giderilmesi ise ayrı bir tıbbi gereksinimdir. Folik asidin durumu ise farklılık gösteriyor. Gebelik öncesinde ve erken gebelikte yeterli folik asit alımının nöral tüp defektleri riskini azalttığına dair güçlü kanıtlar bulunmaktadır. Bu kullanım, tüp bebekte canlı doğum oranını artırma iddiası olarak düşünülmemelidir.”
‘BESLENME DEĞERLENDİRMESİNDE ERKEK DE YER ALMALI’
Prof. Dr. Göde, “Bazı beslenme alışkanlıklarıyla sperm sayısı ve hareketliliği arasında ilişkiler bildirilmiş olsa da, bu ilişkilerin tüp bebekte klinik gebelik veya canlı doğum sonuçlarına tutarlı biçimde yansıdığı kanıtlanmamıştır. Yazarlar, genel sağlık ve üreme sağlığı açısından sağlıklı beslenmenin her iki eş için ele alınmasını önermektedir” şeklinde derlemenin erkek beslenmesine dair bulgularını aktardı. Açıklamalarını şu şekilde tamamladı:
“Normal kiloda olmak, beslenmeyle ilgili değerlendirme gerekmemesi için yeterli değildir. Beslenme alışkanlıkları ve metabolik sağlık her iki eş için de dikkate alınmalıdır. Tüp bebek tedavisine hazırlanırken hedefimiz, bireyin sağlık durumuna uygun ve günlük yaşamında sürdürebileceği bir beslenme düzeni oluşturmaktır.”
Kaynak: Demirören Haber Ajansı



