1. Haberler
  2. TEKNOLOJİ
  3. Kadim Kuşlar: İnsan Atalarımıza Av Oldu

Kadim Kuşlar: İnsan Atalarımıza Av Oldu

featured
service
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Kadim atalarımızın soyundan gelen, henüz üç yaşında ve diş çıkarma dönemindeki bir çocuk, 2,8 milyon yıl önce Güney Afrika’daki çayırlarda serbestçe dolaşıyordu. Bu küçük birey, Australopithecus africanus tarafından yukarıdan gözlemlendiğinin farkında değildi. Birdenbire, devasa bir yırtıcı kuş aşağı doğru daldı ve çocuğu yakalayarak öldürdü. Uyarı: Bazı okuyucular, bu yazıdaki detayları rahatsız edici bulabilir. “Taung çocuğu” olarak bilinen bu erken dönem insan yavrusunun hangi kuş tarafından avlandığı tam olarak bilinmiyor. Ancak, göz çukurlarının altında bulunan delinme izleri, kartalların avlarını yakaladığı ve bir kısmını ağaçlarda saklayıp, geri kalanını yuvasına taşıdığı pençe izleriyle örtüşüyor.

Taş Devri, hayatta kalmanın oldukça zor olduğu bir dönemdi. Bu zamanda, dev hayvanlar dünyasına hükmediyordu. İlk insanlar, mamutlar, mastodonlar, dev tembel hayvanlar, kılıç dişli kediler ve çocukları avlayabilen devasa kuşlarla bir arada yaşıyorlardı. Kuş olmayan dinozorların yok oluşuyla Büyük Buzul Çağı arasındaki onlarca milyon yıl boyunca gökyüzünde bu devler hüküm sürdü. Onların varlığı, insan evriminin seyrini derin ve gözden kaçan şekillerde etkileyebilirdi. Hatta bu yırtıcı kuşların, nesilleri tükendikten sonra bile, dünya genelindeki kültürlerde “çocuk kaçıran kuşlar” efsanelerine ilham vermiş olabileceği düşünülüyor.

Bu dev kuşlar nereden geldi? Kuş olmayan dinozorlar gezegenden yok olduğunda, gökyüzü tozla kaplandı ve bitkilerin çoğu yok oldu. Hayvanlar için geriye neredeyse sadece tohumlar kaldı. Bu durum, kuşların evrimleşmesi için uygun bir ortam yarattı. Doğal düşmanları ortadan kalkınca, bazı küçük, yerde yaşayan, gagalı kuşlar devasa boyutlara ulaştı. Örneğin, Avustralya’da “kıyamet getiren iblis ördekler” (Dromornithidae) olarak adlandırılan türler, günümüz ördeklerine benziyor ancak onlardan 100 kat daha büyük ve ineklerden bile ağırdı.

Bazı kuşlar gökyüzüne yönelerek, yedi metrelik kanat açıklığıyla bilinen en büyük uçan kuş olan Pelagornis sandersi gibi okyanuslarda avlanan dev yırtıcılara dönüştü. Diğerleri ise, Tyrannosaurus gibi karada baskın yırtıcıların yokluğu ile boşalan rolleri üstlendi. Bu dev yırtıcılar, atalarımızın mücadelesi sırasında ortaya çıkmıştı.

Modern ve antik izler ise günümüz primatlarını avlayan dev kuşların varlığını kanıtlıyor. ABD Ohio Eyalet Üniversitesi’nden primatolog Scott McGraw, “Primatlar var olduğundan beri yırtıcı kuşlar da var olageldi” diyor. “Bu yırtıcı kuşlar, bizler ve akrabalarımız da dahil olmak üzere, hep primatları avladılar.” McGraw, Fildişi Sahili’ndeki Taï Ormanı’nda, Afrika taçlı kartallar gibi yırtıcı kuşlar tarafından öldürülmüş 600’den fazla günümüz primatına ait kalıntıları incelediğinde, “Taung Çocuğu”na ait kalıntılardaki pençe izleriyle çarpıcı bir benzerlik gördüğünü belirtiyor.

McGraw, bazı kafataslarında göz çukurunun tabanında hasar bulunduğunu ifade ediyor. “Kartal ya gagasıyla gözleri oymuş ya da pençesiyle çekip çıkarmış.” Çalışmalarını değerlendiren hakemlerden biri, Taung Çocuğu’nu incelediğinde, hasarın birebir aynı olduğunu tespit etmiş. McGraw, yırtıcı kuşların insan atalarımızı düzenli olarak avladığına inanıyor. Ona göre, kuşların uyguladığı bu av baskısı, insanların da dahil olduğu primatların evrimindeki en önemli seçilim baskılarından biri olabilir.

İngiltere’deki Brighton Üniversitesi’nden arkeolog ve uygulamalı bilimler uzmanı James Cole, paleoantropolojik kayıtlarda ilk insanların av olduklarına dair pek şüphe bulunmadığını vurguluyor. “Özellikle, bir kartal tarafından yenen Australopithecus africanus yavrusu gibi daha eski homininler buna bir örnek.” Cole, ilk atalarımızın birçok yırtıcı tür için “yemek” konumunda olduğunu belirtiyor.

Dev kuşlara yem olma ihtiyacının, hem bedenlerimizi hem de zihinlerimizi şekillendirdiği düşünülüyor. İki ayak üzerinde durabilme yeteneğimiz, yırtıcıları fark etmemizi kolaylaştırmış olabilir. İş birliği, karşılıklı bağımlılık ve birbirini koruma gibi davranışlar, bu süreçte yardımcı olmuştur. Cole, grup büyüklüğünün önemine dikkat çekiyor ve “Kalabalıkta güvenlik vardır” diyor.

McGraw ise, yırtıcı kuşlardan kaçınmada, sosyal grup büyüklüğünün önemine değiniyor. Yırtıcı kuşlar, genellikle pusu kurarak avlanıyorlar. Taçlı kartallar, doğru anı bekleyerek ağaçların arasında gizleniyor. Bu durum, insanların sosyal olma eğiliminin, yırtıcı kuşlardan kaçınma ihtiyacından kaynaklanmış olabileceğini gösteriyor. Grup içindeki çok sayıda birey, ani bir saldırıya karşı gözcülük yapabilir. Cole, daha büyük grupların dilin ortaya çıkışına da katkıda bulunmuş olabileceğini ekliyor.

Büyük bir grupta roller özelleşmeye başlar; bazı bireyler bir işi yaparken diğerleri farklı görevlerle meşguldür. Bu durumda, grup içindeki koordinasyon yalnızca birbirini görerek sağlanamaz. Cole’a göre, el hareketleri gibi basit iletişim biçimlerinin işe yaraması için insanların birbirlerini görebilmesi gerekir. Ancak yaklaşan bir yırtıcıya karşı uyarıda bulunmak için görüş hattının ötesinde bir koordinasyon gerektiğinde, dil devreye girer.

McGraw, yukarıdan gelebilecek ölüm tehlikesinden kaçınma baskısının, dilin evrimini tetiklemiş olabileceğini belirtiyor. Eldeki kanıtlar, çoğu primatın farklı yırtıcı türleri için genel uyarı sinyalleri kullandığını gösteriyor. Ancak yırtıcı kuşlar için özel sesli uyarılarla karşılık veriliyor. McGraw, bu tür bir sinyal verme davranışının dilin öncüsü olabileceğini düşünüyor.

Dev yırtıcı kuşlarla insan atalarımızın yollarının kesiştiği en önemli yerin Amerika kıtası olduğu düşünülüyor. İlk Amerikalıların teratornlarla karşılaşmış olabileceği belirtiliyor. Bu kuşlar, avlarını bütün olarak yutabilen devasa etobur kuşlardı. Altı metrelik kanat açıklığına sahip olan bu kuşlar, hem leş yiyordu hem de yırtıcıydı. Londra Doğa Tarihi Müzesi kuş anatomisi koleksiyonu kıdemli küratörü Joanne Cooper, teratornların, ilk insanların Amerika kıtasına gelişinden çok sonra, yaklaşık 10 bin yıl önce yok olduğunu ifade ediyor.

Cooper, teratornların Thunderbird efsanelerine ilham vermiş olabileceğini belirtiyor. Yerli Amerikan mitolojisinde, devasa kanat açıklığına sahip olan ve gök gürültüsü ile şimşekleri kontrol ettiğine inanılan “Thunderbird” figürü bulunuyor. “İnanılmaz teratorn” olarak da bilinen Aiolornis incredibilis, güney Kaliforniya ve Nevada bölgelerinde dehşet saçıyordu. Yaklaşık 25 milyon yıl boyunca gökyüzüne hükmeden teratornların soyu, ilk insanların Amerika kıtasına gelişinden çok sonra, yaklaşık 10 bin yıl önce tükendi.

Dünyanın diğer ucunda, Yeni Zelanda’da ise adanın yerli halkı Maorilerin efsanelerinde geçen ve çocukları kapıp götürdüğü anlatılan devasa kartal “Te Hokioi”, soyu tükenmiş devasa “Haast kartalı”na dayandığı düşünülüyor. Cooper, Haast kartalını “adeta uçan

Kadim Kuşlar: İnsan Atalarımıza Av Oldu
Yorum Yap

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Kral Galatasaray Haber ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!