Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) tarafından geliştirilen üç yerli kanser teknolojisi ürünü, 12. Türk Tıp Dünyası Kurultayı’nda tanıtıldı.
Cumhurbaşkanlığının himayesinde ve Sağlık Bakanlığı ile TÜSEB işbirliğiyle Rixos Tersane İstanbul’da gerçekleştirilen kurultayda; “HerediTR Herediter Kanser Paneli”, “OncoTR Somatik Kanser Paneli” ve “Cellsway CTC İzolasyon ve Karakterizasyon Teknolojisi” kamuoyuna sunuldu.
TÜSEB Kanser Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Burak Civelek, burada yaptığı konuşmada, kanser türlerinin yaklaşık yüzde 10-12’sinin ailesel geçiş gösterdiğini belirtti. Birinci veya ikinci derece akrabalarında kanser görülen kişilerin genetik yatkınlıklarının olup olmadığının ve gelecekte kansere yakalanma risklerinin, geliştirilen genetik testle tespit edilebileceğini ifade etti.
Civelek, tamamen Türk üreticilerle geliştirilen testin yalnızca bir tüp kan alınarak uygulanabileceğini vurguladı. “Bu test, tüm kanser türleri için geçerli değil. Yaklaşık 15 farklı kanser türü genetik yatkınlık içerebilir. Bu test aracılığıyla genetik yatkınlığı olan kanserleri tespit edeceğiz.” dedi.
Kişinin henüz kanser teşhisi almadan, ileride kanser gelişme riskinin belirlenmesinin hedeflendiğini dile getiren Civelek, bu sayede bireylerin daha sık doktor kontrolüne alınabileceğini ve önleyici tedbirlerle gerekli adımların atılabileceğini kaydetti.
Yurt dışında benzer testlerin mevcut olduğunu ancak bu testin ilk kez yerli imkanlarla Türkiye’de üretildiğini belirten Civelek, testin uluslararası örneklerden daha hassas ve ekonomik olduğunu, böylece hem insanlığa hem de Türk halkına hizmet edeceğini aktardı.
Prof. Dr. Civelek, testle ilgili tüm çalışmaların tamamlandığını ve prototipin hazır olduğunu açıkladı.
Sağlık Bakanlığı ile yapılacak protokollerin ardından, testin öncelikle şehir hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri ile üniversite hastanelerinde uygulanmasının planlandığını belirten Civelek, “Doktora gittiğinizde, birinci veya ikinci dereceden akrabanızda kanser olduğunu belirttiniz. Genetik doktoru, bunun ailesel bir kanser olabileceği yönünde bir tahminde bulunabilir. Sizden alınan bir tüp kanla bu testi çalıştırarak, ‘Sizin şu genlerinizde bir problem var. Ailesel olarak kanser yatkınsınız, sizde ve çocuklarınızda kanser gelişebilir.’ şeklinde bilgi verebilir.” ifadelerini kullandı.
Aileye ve bireye kanser danışmanlığı verilerek hastalık henüz oluşmadan önlem alınabileceğini vurgulayan Civelek, testin tüm süreçlerinin tamamlanmasının ardından 2027’nin ilk yarısında vatandaşların hizmetine sunulmasının hedeflendiğini bildirdi.
15 farklı kanser türünde riskleri tahmin edebiliyor
Türkiye Kanser Enstitüsü Araştırmacısı Doç. Dr. Demet Akdeniz Ödemiş, “HerediTR” kitinin bireylerin kanser riskini tespit eden ve koruyucu önlemlerin alınmasına yön veren yerli üretim bir ürün olduğunu söyledi.
Ödemiş, bunun Sağlık Bakanlığı bünyesinde kişilerin kanser olma riskini belirleyebilen ilk kit olduğunu ifade etti.
Kitin 15 farklı kanser türünde risk tahmin etme potansiyeline sahip olduğunu belirten Ödemiş, uluslararası standartlarla valide edildiğini ve hazır ürünlerin piyasaya sürüldüğünü vurguladı.
Kitin, tıbbi genetik birimlerinde kişilerin kanser riskini tespit etmek amacıyla Sağlık Bakanlığına entegre edileceğini aktaran Ödemiş, yazılımın hekimlere genetik klinik rapor oluşturma sürecinde kolaylık sağlayan bir yol haritası sunduğunu kaydetti.
Ödemiş, “Yazılımla birlikte kişinin kanser riski tespit ediliyor. Yazılım bu riski görünür kılıyor. Böylece otomatik bir klinik rapor oluşturularak hastaya, aile hekimine veya ilgili hekimine teslim ediliyor. Böylece kişinin kanser olma riski önceden tanımlanabiliyor ve bu doğrultuda koruyucu önlemler alınabiliyor.” dedi.
Testin, ailesinde kanser öyküsü bulunan sağlıklı bireylerin risklerini belirlemeye de olanak tanıdığını vurgulayan Ödemiş, “Bu, kanser hastalarının ikincil kansere yakalanma riskinin belirlenmesine de yardımcı olacak bir testtir.” şeklinde konuştu.
Geliştirilen testin Türkiye’deki kanser insidansını (görülme hızını) önemli ölçüde azaltacağını belirten Ödemiş, validasyon çalışmalarında kitin 15 farklı kanser türünde etkili olduğunu gösterdiğini, meme, akciğer, prostat, pankreas, kalın bağırsak ve mide kanserlerinin bu türler arasında yer aldığını aktardı.
“Sağlık Bakanlığının hizmetine sunacağız”
Doç. Dr. Ödemiş, TÜSEB bünyesinde geliştirilen “OncoTR”nin de “somatik kanser paneli” olarak tanımlanan bir kit olduğunu ifade etti.
Bu kitin, bireyin tümör dokusundaki genetik mutasyonları saptayabildiğini belirten Ödemiş, “Bu testi etkili bir şekilde kullanarak, bireyin tedavi yaklaşımını nasıl yönlendirebileceğimizi, kişiselleştirilmiş tedavi seçenekleri sunmayı hedefliyoruz. Bu kit, yurt dışında birçok versiyonu bulunan ancak yerli olarak ürettiğimiz ilk kit olarak Sağlık Bakanlığının hizmetine sunulacak. Kişinin tümöründen kanser genetik yapısı çıkarılarak ona uygun tedavi seçenekleri belirlenen bir profilleme çalışmasıdır.” şeklinde konuştu.
Kaynak: AA




