Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Ziraat Fakültesi akademisyenleri tarafından geliştirilen “GenoPixel” isimli tohum analiz sistemi, TEKNOFEST 2026 Tarım Teknolojileri Yarışması’nda birincilik ödülüne layık görüldü.
Proje, ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü’nde görev yapan Dr. Selçuk Çetin, Prof. Dr. İskender Tiryaki ve Dr. Öğr. Üyesi Uğur Sarı tarafından hayata geçirildi. GenoPixel, cep telefonu kamerası ile özel aydınlatma altında fotoğraflanan tohumların kabuk yüzeyinin kırmızı, yeşil ve mavi renk bilgilerini hesaplayarak çalışıyor.
Bu renk verileri, tohumların bilgisayar ortamında ifade edilebilmesi için “CIE Lab” renk sistemine dönüştürülüyor. Böylelikle, farklı tohum çeşitleri arasındaki renk açıklığı, koyuluğu ve tonları ölçülerek kıyaslanabiliyor.
Şu ana kadar keten ve kuru fasulye tohumlarında test edilen sistemin, bitki çeşitlerinin özelliklerini incelemek ve yeni çeşit geliştirmek amacıyla araştırmalara katkı sağlaması hedefleniyor.
Sistem geliştiricilerinden Dr. Selçuk Çetin, AA muhabirine yaptığı açıklamada, projeyi, tohumların renk özelliklerini ölçmek için kullanılan profesyonel cihazlara daha ekonomik bir alternatif oluşturmak amacıyla geliştirdiklerini belirtti.
Tohum kabuğunun renginin, bitki ıslahı çalışmalarında önemli bir özellik olduğunu vurgulayan Çetin, profesyonel renk ölçüm cihazlarının yüksek maliyetli olduğunu ve bir kısmının yurt dışından temin edildiğini ifade etti.
Dr. Çetin, GenoPixel’in çalışma prensibi hakkında şu bilgileri sundu: “GenoPixel, tohumların fotoğraflarını analiz ederek rengini, açıklık, koyuluk ve ton bakımından bilgisayarın hesaplayabileceği sayılarla ifade eden CIE Lab renk sistemine dönüştürüyor. Bu yöntem ‘dijital fenotipleme’ olarak adlandırılıyor. Böylece gözle fark edilemeyen renk farklılıkları tespit edilebilir ve tohumlar arasındaki renk özellikleri karşılaştırılabilir. Geliştirdiğimiz sistem, profesyonel renk ölçüm cihazlarının yaptığı analizlere daha ekonomik ve erişilebilir bir alternatif sunmayı amaçlıyor. GenoPixel, tohumların fotoğraflarını çekerek renklerini sayısal değerlere dönüştürüyor. Hızlı ve nesnel bir değerlendirme sağlamayı hedefliyoruz.”
Bilgisayar programının, tohumları fotoğraflarda arka plandan ayırarak renk hesaplaması yaptığını belirten Çetin, sonuçların elektronik tablolara kaydedildiğini ve farklı tohum örneklerinin karşılaştırılabildiğini ifade etti.
Dr. Çetin, tohumların renk özelliklerinin farklı bitki çeşitlerini karşılaştırmak ve kalıtsal özelliklerini incelemek için kullanılabileceğini dile getirdi.
GenoPixel’den elde edilen verilerin, farklı tohumların özelliklerini belirlemeye ve bitki ıslahı çalışmalarına katkı sağlamasına olanak tanıyabileceğini belirten Çetin, renk ölçümlerinin çimlenme ve çevresel stres deneyleriyle birlikte değerlendirilmesi durumunda bitkilerin kuraklık gibi koşullara tepkilerini araştırmaya yardımcı olabileceğini vurguladı.
Renk ölçümünün tek başına tohumun kalitesini, çimlenme kapasitesini veya kuraklığa dayanıklılığını kesin bir şekilde göstermediğini, bu özelliklerin bilimsel deneylerle doğrulanmasının gerektiğini de ekledi.
Görüntüleme kabininin taşınabilir güç kaynağı ile çalışabilecek şekilde tasarlandığını ifade eden Çetin, uygun koşullarda sistemin laboratuvar dışında da kullanılabileceğini belirtti.
Proje çalışmalarına Ağustos 2025’te başladıklarını ve geliştirme sürecinin Eylül 2026’ya kadar devam edeceğini kaydeden Çetin, GenoPixel’in üniversiteler, tohum firmaları, gen bankaları ve tohum değerlendirme merkezlerinde kullanılabileceğini aktardı.
Çetin, seri üretimle sistemin maliyetinin daha da düşmesini beklediklerini sözlerine ekledi.
Kaynak: AA




