BM Kadın Birimi (UN Women) Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktörü Belen Sanz Luque, kadınların barış müzakerelerine katılımının önemine vurgu yaparak, “Barış müzakere sürecini destekleyen tüm kurum ve aktörlerin, müzakerelerde kadınların resmi olarak yer almasını sağlaması gerekmektedir.” ifadelerini kullandı.
Luque, 9. İstanbul Arabuluculuk Konferansı kapsamında AA muhabirine önemli değerlendirmelerde bulundu.
Kolombiya’da yarım yüzyılı aşan ve yaklaşık 260 bin kişinin hayatını kaybetmesine, 6 milyon kişinin yerinden edilmesine yol açan iç çatışmaya son veren barış sürecinde BM Kadın Birimi Temsilcisi olarak görev aldığını belirten Luque, bu deneyimden çıkarılması gereken en kritik dersin, kadınların çözüm süreçlerine dahil edilmesi gerektiği olduğunu ifade etti.
Luque, kadınların çatışmalar sırasında maruz kaldıkları hak ihlallerinin tanınmasının ve barış süreçlerinde ele alınmasının zorunlu olduğunu vurguladı.
Kolombiya’daki barış sürecinin bir son değil, sürdürülebilir barışın başlangıcı olduğuna dikkat çeken Luque, “Bu nedenle, Gazze gibi savaşın yıkıcı etkilerinden etkilenen bölgelerde kadınların seslerinin barış inşasına dahil edilmesi sağlanmalıdır.” dedi.
“Kadınların rolünü ön plana çıkarmamız hayati önem taşımaktadır.”
Luque, Kolombiya’daki çatışmaların temel nedenlerinin kırsal kalkınma, kaynaklara erişim ve siyasi katılım konusundaki eşitsizlikler olduğunu belirtti. Barış anlaşmasının bu sorunları ele alması nedeniyle başarılı olduğunu dile getirdi.
Anlaşmada toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın haklarına dair 100’den fazla hüküm bulunduğunu belirten Luque, bu durumun önemli bir başarı olduğunu ifade etti.
Ancak, anlaşmanın uygulanmasında hala çeşitli zorlukların mevcut olduğunu kaydeden Luque, şu ifadeleri kullandı: “Gazze veya Sudan gibi örneklerden çıkarılan dersler, kadın örgütlerini ve yerel kadın gruplarını desteklememiz gerektiğini gösteriyor. Böylece kadınlar seslerini duyurabilir, topluluklarının yaşadığı acıları dile getirebilir ve karar alma süreçlerine katılabilirler. Barış inşası açısından, kadınların karar alma süreçlerindeki rolünü ön plana çıkarmamız son derece önemlidir.”
Barış anlaşmalarından doğacak sonuçların, kadınlar ve kız çocukları için yarar sağlaması gerektiğini vurgulayan Luque, “BM Güvenlik Konseyinin (BMGK) 26 yıl önce kabul ettiği bir kararı var. Bu karar, üye devletlerden ve barış anlaşması taraflarından, kadınların rollerinin tanınmasını ve mevcut çatışma durumlarında kadınların şiddetten korunmasını garanti etmelerini talep ediyor. Bu, uluslararası hukukun bir gereğidir.” dedi.
“Tüm kurum ve aktörlerin, müzakerelerde kadınların resmi olarak yer almasını sağlaması gerekmektedir.”
Luque, İstanbul’daki toplantıda 2025’te imzalanan barış anlaşmalarının yalnızca yüzde 5’inde kadınların müzakereci olarak yer aldığına dair veriler sundu. Bu durumun oldukça endişe verici olduğunu söyledi.
Kadınların barış süreçlerine katılımını sağlamak için gereken mekanizmaların yetersiz kaldığını belirten Luque, “Artık barış müzakere sürecini destekleyen tüm kurum ve aktörlerin, müzakerelerde kadınların resmi olarak yer almasını sağlamasının vakti gelmiştir.” ifadelerini kullandı.
Luque, kadınların ve sivil toplumun barış anlaşmalarının uygulanmasına katılımının kalıcı barış olasılığını yüzde 35 artırabildiğine dikkat çekti.
Kadınların barış anlaşmalarının imzalanmasının ardından devletin yeniden inşası ve yerel yönetim süreçlerinden dışlanmamaları gerektiğini belirten Luque, kalıcı barışın sağlanmasında toplumsal katılımın kritik bir unsur olduğunu ifade etti.
BM Kadın Birimi’nin yerel kadın ağlarıyla işbirliği yaparak kadınların seslerini duyurabilecekleri platformlar oluşturduğunu aktaran Luque, kadınların adalete erişimlerinin güçlendirilmesi ve ihtiyaçlarına uygun kurumların kurulması için devletlerle işbirliği yaptıklarını dile getirdi. Hükümetlerin kadınlar ve kız çocuklarının haklarını koruma yükümlülüklerini yerine getirmelerinin önemini de vurguladı.
Kaynak: AA



