Ankara Sanayi Odası (ASO), kadın girişimcilerin bilgi ve deneyim birikimlerini, işletmelerini büyütürken karşılaştıkları zorlukları ve ihtiyaçları sahadan elde edilen verilerle değerlendiren “Kadın Girişimciliğinde Dönüşüm Açığı: Ankara Örneği” başlıklı bir rapor yayınladı.
Kadınların ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda güçlü ve eşit katılımını, sürdürülebilir kalkınmanın temel şartlarından biri olarak gören ASO, kadın girişimciliğinin güçlendirilmesine yönelik kapsamlı bir araştırma gerçekleştirdi. Bu raporda, kadın girişimcilerin sahip olduğu bilgi ve deneyimlerin yanı sıra işletmelerini geliştirme süreçlerinde karşılaştıkları zorluklar detaylı bir şekilde ele alındı.
ASO’nun araştırma merkezi ASOSİTAM ve Kadın Girişimciliği Koordinatörlüğü tarafından hazırlanan çalışmada, Ankara’da farklı sektörlerde faaliyet gösteren 102 kadın girişimcinin anket yanıtları ile bu gruptan 20 kadınla yapılan derinlemesine görüşmeler bir arada değerlendirilerek somut uygulama önerileri geliştirildi.
Araştırmaya katılan kadınların yüzde 93’ünün en az lisans düzeyinde, yüzde 42’sinin ise lisansüstü eğitim aldığı, yüzde 70’inin kendi işletmesinin kurucusu olduğu tespit edildi. Bununla birlikte incelenen işletmelerin yarısının 10 veya daha az çalışanla faaliyet gösterdiği, ihracat yapanların oranının ise yüzde 29 olduğu belirlendi.
Yenilikçi yönelimlerin güçlü olduğu ancak ekonomik dönüşümün sınırlı olduğu vurgulandı.
Kadın girişimcilerin yeniliğe açıklık puanı 5 üzerinden ortalama 4,21 olarak belirlendi. Raporda, kadınların eğitim birikimlerinin ve yenilikçi yönelimlerinin büyüme, istihdam ve ihracata daha güçlü bir şekilde yansıması için eğitim ve mentorluk çalışmalarının finansman, teknik iş birliği, üretim ve pazara erişim imkanları ile desteklenmesi gerektiği ifade edildi. Bu birikim ve yetenek seti ile ekonomik sonuçlar arasındaki mesafe, dönüşüm açığı kavramı ile değerlendirildi.
Kendi işini kuran kadınların işletmelerini büyütme gerekliliğinin daha belirgin olduğu araştırmada, mevcut bir işletmeye sonradan katılan kadınların firmanın birikmiş altyapısından ve iş bağlantılarından faydalandığı gözlemlendi. Desteklerin, bu farklı başlangıç şartları ve ihtiyaçlar dikkate alınarak tasarlanması önerildi.
Finansmana erişim ve girişimci olarak kabul görme zorlukları, görüşmelerde öne çıkan başlıca konular arasında yer aldı. Sanayi ve teknoloji alanındaki bazı katılımcılar, mesleki yeterliliklerini tekrar tekrar kanıtlamak zorunda kaldıklarını dile getirdi. Ayrıca, bakım sorumluluklarının işlerini geliştirmeye ayırabilecekleri zamanı kısıtladığı ifade edildi.
Aile işletmelerinden gelen örnekler, kadınların fiilen üstlendikleri yönetim sorumluluğunun resmi yetki ve mülkiyet payı ile her zaman örtüşmediğini gösterdi. Raporda, kadınların işletmelere olan katkılarının görünür olması ve sorumluluklarının karar yetkisi ile desteklenmesi gerektiği vurgulandı.
Belirlenen ihtiyaçlara yanıt verecek beş uygulama paketi önerildi. Bakım ve Zaman Maliyeti Paketi, OSB ve teknoparklarda çocuk bakım hizmetlerinin sunulmasını, etkinliklerin gündüz ve uzaktan katılıma açık düzenlenmesini kapsıyor. Yetki Devri ve Aile Anayasası Paketi, aile üyelerinin görevlerini, karar yetkilerini ve devir süreçlerini yazılı kurallara bağlamaya yönelik danışmanlık ve hukuki destekleri içeriyor.
Finansmana Erişim ve Ölçeklenme Paketi; kredi garantisi imkanlarını, yatırımcılarla eşleştirmeleri, yatırıma hazırlık desteğini ve ihracat siparişlerini karşılayacak işletme sermayesine erişimi kapsıyor. Köprü Kurucu Ağ ve Kamuya Erişim Paketi, kadın girişimcilerin yeni pazarlara açılmasını, üniversitelerle iş birliklerini ve kamu imkanlarından yararlanmayı kolaylaştırmayı amaçlıyor. ASO Kurumsal Temsil ve Görünürlük Göstergeleri Paketi ise kadınların ASO komite, kurul ve heyetlerindeki temsilinin izlenmesini ve teknik başarılarının görünürlüğünün artırılmasını hedefliyor.
ASO’nun raporunda, desteklerin gerçek yönetim sorumluluğu taşıyan kadınlara ulaşması için “Fiili Yönetim Kriteri” önerisi de sunuldu. Bu ölçüt, kadınların bütçe, yatırım, personel ve üretim kararlarında fiilen ve düzenli olarak sorumluluk üstlenmesini; ayrıca ortaklık ya da imza ve temsil yetkisinden en az birine sahip olmasını esas alıyor.
ASO Meclis Üyesi ve TOBB Ankara Kadın Girişimciler Kurulu Başkanı Hande Öztürk, rapora yönelik değerlendirmesinde Fiili Yönetim Kriteri önerisine dikkat çekerek, “Bugüne kadar kadın girişimci sayısı çoğu zaman kağıt üzerindeki ortaklıkla değerlendirildi. Oysa Kurul çalışmalarımızda işi fiilen yöneten ancak imza yetkisi babasında, eşinde veya ortağında bulunan çok sayıda kadınla karşılaşıyoruz. Bu rapor artık onları da görünür kılıyor; görünmeyeni saymak, değiştirmenin ilk şartıdır” şeklinde konuştu.
“Kadınların katkısını güçlendirmek hepimizin ortak sorumluluğudur.”
ASO Başkanı Seyit Ardıç, kadın girişimcilerin potansiyelinin üretime daha güçlü bir şekilde yansımasının, verimlilik, ölçek, teknoloji ve markalaşma hedeflerine katkı sağlayarak sanayinin değişen dünya ekonomisindeki rekabet gücünü artıracağını vurguladı.
Kadınların ekonomide ve hayatın her alanında eşit fırsatlara sahip olması ile eşit biçimde temsil edilmesinin gelişmişliğin önemli göstergelerinden biri olduğunu belirten Ardıç, “Yenilikçi fikirleri, girişimcilik cesaretleri ve yönetim becerileriyle iş hayatına değer katan kadınların bu katkısını güçlendirmek hepimizin ortak sorumluluğudur” ifadelerini kullandı.
Ankara’nın üniversiteleri, organize sanayi bölgeleri, teknoparkları, Ar-Ge merkezleri ve savunma sanayiindeki birikiminin güçlü bir ekosistem oluşturduğuna dikkat çeken Ardıç, “Bu birikimi daha ileriye taşımak için kadınların işletme kurma, büyütme ve yönetme süreçlerine katılımını güçlendirmeliyiz” dedi.
Ankara’nın mevcut imkanlarını kadın girişimcilerin ihtiyaçlarıyla daha etkin bir şekilde buluşturmayı hedefleyen Başkan Ardıç, “Eğitim ve yetkinlik geliştirme çalışmalarının yanı sıra, kadınların mevcut donanımlarını kullanabilecekleri fırsatları da genişletmeliyiz” değerlendirmesinde bulundu.
ASO’dan üç somut adım.
Raporun bulgularını uygulamaya taşımak amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOSGEB, üniversiteler ve ASO’nun koordinatörlüğünde faaliyet gösteren TOBB Ankara Kadın Girişimciler Kurulu gibi tüm paydaşlarla iş birliği içinde çalışacaklarını ifade eden Başkan Ardıç, önümüzdeki dönem için üç somut adımı da açıkladı.
Fiili Yönetim Kriteri’ni ASO’nun destek ve teşvik programlarına kademeli olarak dahil edeceklerini, politika önerilerini ASO Teknopark ve ilgili müdürlüklerle bir uygulama takvimine bağlayacaklarını belirten Ardıç, “Kadın girişimciliği göstergelerini yıllık olarak izleyeceğiz. Bu adımlarla sağlanan ilerlemeyi üyelerimizle ve kamuoyuyla her yıl paylaşacağız” dedi.
Ardıç, Ankara Sanayi Odası olarak hazırladıkları bu çalışmanın, özellikle sanayi ve teknolojinin gelişim gösterdiği iller başta olmak üzere Türkiye genelinde geliştirilerek tekrarlanmasının önemine dikkat çekerek, “Farklı illerden elde edilecek bulguların, kadın girişimciliğine yönelik daha etkili çözümler üretmemize ve bu alanda daha hızlı ilerlememize önemli katkı sağlayacağına inanıyorum” ifadelerine yer verdi.
Kaynak: İhlas



