1. Haberler
  2. TEKNOLOJİ
  3. Alerjilerin Tetikleyicileri: Covid ve Kene Isırığı!

Alerjilerin Tetikleyicileri: Covid ve Kene Isırığı!

featured
service
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Alerjiler, insan hayatının her döneminde, hatta yetişkinlikte bile aniden ortaya çıkabilmektedir. Araştırmalar, yeni alerjilerin kene ısırıkları ve hormonal değişimler gibi pek çok şaşırtıcı nedenden kaynaklanabileceğini göstermektedir. Bazı bireyler alerjiye genetik yatkınlıkla doğarken, Illinois’deki Northwestern Üniversitesi Gıda Alerjisi ve Astım Araştırma Merkezi Direktörü Ruchi Gupta, “Her şey genetik değil” ifadesini kullanarak, genellikle bir tetikleyicinin bu durumu başlattığını belirtmektedir. Bu tetikleyicilerden biri de Covid-19’dur; zira bu virüs bağışıklık sistemi üzerinde kalıcı etkiler bırakabilir.

2026 yılında gerçekleştirilen bir çalışma, Covid-19’a yakalanmanın alerjik rinit (saman nezlesi) ve astım geliştirme riskini artırdığını ortaya koymuştur. Covid-19 sırasında bağışıklık sisteminin kontrolden çıkabileceğini belirten çalışmanın ortak yazarlarından İsveç’teki Karolinska Enstitüsü’nden dermatolog Philip Curman, “Enfeksiyon riski artırırken aşılama riski azalmaktadır” şeklinde açıklamada bulunmaktadır. Curman, Covid-19’un bağışıklık sistemini aşırı enflamasyona sürükleyebileceğini ifade etmektedir.

Önceki araştırmalar, çocukluk çağı hastalığı olan respiratuar sinsityal virüs (RSV) ve soğuk algınlığına neden olan rinovirüsün de benzer etkilere yol açabileceğini göstermektedir. Gupta, bu tür hastalıkların ardından alerji gelişimini bazen “ikincil hasar” olarak tanımlamaktadır. Bağışıklık sistemi bir virüsle savaşırken aşırı yüklendiğinde, vücut içeri giren gıda maddeleri veya çevresel alerjenlerle karşılaştığında savunma mekanizmasını devreye sokar.

İlginç bir şekilde, bazı yaygın hastalıkların tedavisinde kullanılan yöntemler de istenmeyen etkiler doğurabilmektedir. Örneğin, antibiyotik kullanımı yeni alerji riskini artırabilir. Gupta, bunun sebebinin antibiyotiklerin bağırsak mikrobiyomunun dengesini bozması olabileceğini açıklamaktadır. Mikrobiyom dengesinin bozulması, bağışıklık sisteminde kafa karışıklığına yol açarak zararsız maddeleri tehdit olarak algılamasına neden olabilir.

Washington Üniversitesi’nde hamilelik döneminde alerji yönetimi konularında uzmanlaşmış Colas, hamileliğin bağışıklık sistemi üzerindeki etkilerinin köklü değişikliklere yol açabileceğini belirtmektedir. Colas, çevresel alerjileri olan kadınların yaklaşık üçte birinin hamilelik sonrası şikayetlerinin arttığını gözlemlemiştir. Hiç alerjisi olmayan hamile kadınlarda ise hapşırma, burun tıkanıklığı ve burun akıntısı gibi belirtiler ortaya çıkabilmektedir.

Colas, “hamilelik riniti” olarak adlandırılan bu durumun muhtemelen gerçek bir alerji değil, alerji benzeri belirtilere yol açan geçici bir durum olduğunu ifade etmektedir. Bunun, hormonal dalgalanmalarla ilişkili olduğu düşünülmektedir. Kadın üreme hormonları östrojen ve progesteronun bağışıklık sistemiyle etkileşimde bulunduğu bilinmektedir. Araştırmalar, kadınların büyük hormonal değişimlerin yaşandığı menopoza girdikten sonra yeni alerjiler geliştirebileceğini de ortaya koymaktadır.

Kuzey Amerika’ya özgü bir eklem bacaklı olan yıldız desenli kene ısırığı da başka bir alerji tetikleyici olarak dikkat çekmektedir. Bu alerji, kırmızı ete karşı reaksiyonlara yol açabilmektedir. Virginia Üniversitesi’nden tıp ve mikrobiyoloji profesörü Thomas Platts-Mills, 2007 yılında Londra’da yaşadığı bir olayda kene ısırığının ardından kırmızı ete karşı alerji geliştirdiğini fark etmiştir. Platts-Mills’in laboratuvarı, birçok hastanın yıllarca zararsız gıdaları tükettikten sonra kırmızı ete alerji geliştirmesinin sebeplerini araştırıyordu.

Alerjiyle ilişkili antikorların yüksek seviyelerde bulunması, Platts-Mills’in yaşadığı durumun bir kanıtı olmuştur. Keneler, tükürüklerinde “alfa-gal” adlı bir şeker molekülü taşıyabilir. Bir kişi kene ısırığı ile alfa-gal’a maruz kaldığında, bağışıklık sistemi bunu tehdit olarak algılayıp tepki verir. Kişi tekrar alfa-gal ile karşılaştığında, kurdeşen, şişme ve mide-bağırsak rahatsızlıkları gibi belirtiler yaşayabilir. Ülkenin güneydoğusundaki yaşam alanlarının ötesine yayılan bu keneler, alfa-gal sendromunun hızla yaygınlaşmasına yol açmaktadır. Resmi verilere göre, yalnızca 2017 ile 2022 yılları arasında 90 binden fazla alp-gal sendromu teşhisi konulmuştur.

Hamilelik riniti genellikle bebek doğduktan sonra kendiliğinden geçse de ani başlayan alerjiler geliştiren pek çok kişi bu kadar şanslı değildir. Yeni gelişen bir alerji, kalıcı hale gelebilir. İster polen, yer fıstığı, toz ya da köpeklere karşı olsun, temel süreç aynı kalmaktadır. Alerjiler, vücudun zararsız bir maddeye tehlikeli bir yabancıymış gibi tepki vermesiyle ortaya çıkar. Bağışıklık sistemi harekete geçtiğinde, burun akıntısı, göz kaşıntısı gibi belirtiler ya da ciddi vakalarda anafilaksi gibi durumlarla karşılaşılabilir.

Gupta, bağışıklık sisteminin bir maddeyi zararlı olarak algılayıp o maddeye karşı antikorlar üretmeye başladığını açıklamaktadır. Artık vücut, her o maddeyle temas ettiğinde saldırıya geçmektedir. İleri yaşlarda ortaya çıkan alerjilerin, hastalık sonrası enflamasyon ya da antibiyotik kullanımı sonrası bağırsak mikrobiyomundaki değişikliklerden kaynaklanabileceği durumlarda hasarı önlemenin veya tersine çevirmenin yolları bulunabilir. Gupta, antibiyotik kullananların bağırsak mikrobiyomunun sağlığını desteklemek için probiyotikler, prebiyotikler, yoğurt ve fermente gıdalar tüketmesini önermektedir.

Curman, viral bir hastalık sırasında enflamasyonu kontrol altında tutmanın, alerji gibi sonraki aşamada ortaya çıkan sorunları da engelleyebileceğini belirtmektedir. “Erken tedavi ile astım gibi ikincil rahatsızlıkların gelişimini etkileyebilir miyiz?” diye soran Curman, bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar, hem yeni hem de uzun süredir alerji sorunu yaşayanlar için umut vaat etmektedir. Xolair adlı ilaç, bağışıklık sistemini hedef alarak tehlikeli tepkilerin önüne geçmektedir. Araştırmacılar, alerjilerin üstesinden gelmek için bağışıklık sistemini yeniden eğitmenin başka yollarını da incelemektedir. Bu deneysel yöntemler arasında, alerjenlere karşı daha kontrollü bir tepki vermeyi amaçlayan aşılar ve doğrudan alerjen engelleyici antikorlar sunmayı hedefleyen tek dozluk tedavi yöntemleri yer almaktadır. Gupta, şu an itibarıyla yeni gelişen bir alerjiyi geri döndürmenin kesin bir yolunun olmadığını belirtse de, geleceğin umut verici olduğunu ifade etmektedir. “20 yıldır gıda alerjileri üzerine çalışıyorum” diyen Gupta, “Bu kadar çok ilerlemeye tanık olmak gerçekten heyecan verici.” şeklinde görüşlerini aktarmaktadır.

Alerjilerin Tetikleyicileri: Covid ve Kene Isırığı!
Yorum Yap

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Kral Galatasaray Haber ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!