1. Haberler
  2. TEKNOLOJİ
  3. Uyku Takıntısı: Mükemmel Uyumak Mümkün Mü?

Uyku Takıntısı: Mükemmel Uyumak Mümkün Mü?

featured
service
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Uyku puanları, magnezyum takviyeleri, beyaz gürültü makineleri… Bir zamanlar basit bir eylem olan uyku, günümüzde karmaşık bir hale gelmiş durumda. Bu duruma “sleepmaxxing” deniyor. Eğer bu konuda aşırıya kaçarsanız, mükemmel uyku elde etme takıntısının klinik adı olan orthosomniaya yakalanma riskiyle karşı karşıya kalabilirsiniz. Birleşik Krallık’ta resmi olarak bir hastalık olarak tanınmasa da, doktorlar BBC’ye, hastalarında orthosomnia belirtilerine rastladıklarını belirtmektedir. Bazı hastalar, uyku takip verilerini muayenelere getirerek aslında yanlış bir uyku bozukluğu yaşadıklarına inanıyor. Uzmanlar, bu takıntının insanların uykusunu daha da kötüleştirdiği uyarısında bulunuyor. Peki, uyku bu kadar karmaşık hale nasıl geldi? Eğer sleepmaxxing bir çözüm değilse, iyi bir gece uykusunun sırrı ne olabilir?

‘Uyku puanları tamamen uydurma’ Uyku analizini içeren ilk ticari fitness takip cihazı, 2009 yılında Fitbit Classic’ti. O tarihten bu yana Garmin, Whoop ve Apple gibi birçok firma, uyku takibini bileklere takılan cihazlarına entegre etti. Oura, Ultrahuman ve RingConn gibi akıllı yüzükler de uyku takip özellikleri sunuyor. Her ne kadar bu cihazlar arasında farklılıklar bulunsa da, genel olarak hepsi kullanıcılara uyku raporları sunuyor. Bu raporlar, uyanık geçirilen süre, hafif uyku, derin uyku ve REM (hızlı göz hareketi) gibi evrelere ayrılıyor. Birçoğu ayrıca kullanıcılara bir “uyku puanı” veriyor. Ancak Londra’daki Royal Brompton Hospital’da uyku tıbbı danışmanı olan Dr. Alanna Hare’e göre uyku puanı kavramı “tamamen uydurma”. BBC’ye konuşan Hare, “Uyku biliminde ‘uyku puanı’ diye tanınan hiçbir şey yok. Bunu sadece üreticiler yarattı.” dedi. Hare, takip cihazlarının hastalarında kaygıya yol açtığını gözlemlemiş. “Çeşitli takip cihazlarından alınan verilerle ve uyku hakkında çok sayıda soruyla bana gelen daha fazla hasta fark ettim. Bu durum muhtemelen uyku sorunlarına katkıda bulunuyor” diyor. Bazı hastalar, rahatlatıcı sonuçlar veren tıbbi testlerden geçirilmiş olsalar bile, bu durum korkularını gidermiyor. “Uykuya, sağlıklı yaşamın bir parçası olarak daha fazla dikkat gösterilmesi harika” diyerek, “Ama uyku, onu mükemmelleştirme çabalarına iyi yanıt vermez.” ifadelerinde bulunuyor.

Geçen ay San Francisco’da Oura’ya karşı açılan bir davada, Oura yüzüklerinin uyku kalitesini ve evrelerini doğru ölçemediği, bunun yerine “doğru olma ihtimali yazı tura kadar olan” yapay zeka tahminlerine dayandığı iddia edildi. Oura ise BBC’ye verdiği açıklamada, “Bilimsel çalışmalarımızın, araştırmalarımızın ve doğruluk iddialarımızın arkasındayız.” dedi. Şirket, “Oura’nın neyi ölçtüğünü, neyi tahmin ettiğini ve üyelerin bu bilgiyi nasıl kullanması gerektiğini açık biçimde anlatmaya kararlıyız.” şeklinde ekledi.

Gündüz etkisi Araştırmalar, uyku takip cihazlarının doğru olmasalar bile gün içindeki işlevlerinizi etkileyebileceğini gösteriyor. Oxford Üniversitesi’nin bir araştırmasında katılımcılara, kendilerine bir uyku puanı veren uyku takip cihazları verildi. Ancak bu puanlar rastgele atanmıştı ve katılımcıların gerçekte nasıl uyuduklarıyla hiçbir bağlantısı yoktu. Ertesi gün, katılımcılar ruh hallerini, yorgunluk seviyelerini ve dikkat düzeylerini değerlendirdi. Ardından odaklanma ve tepki sürelerini ölçen testlere katıldılar. Araştırmacılar, kötü uyudukları söylenen kişilerin daha yorgun hissettiklerini ve zihinsel olarak daha az tetikte olduklarını tespit etti. Oysa uyku puanlarının tamamı sahteydi.

‘Endişe döngüsü’ Jess Hill, birkaç yıl önce bir Garmin saati aldıktan sonra bu durumu kendi üzerinde gözlemlediğini söylüyor. Londra’da yaşayan 32 yaşındaki insan kaynakları çalışanı, “İyi uyuyup uyumadığımı anlamak için saate kutsal kitabım gibi güvenmeye başladım.” diyor. “Berbat uyudum, bugün gerçekten zorlanacağım” düşüncesi aklında dönüp duruyordu; aslında muhtemelen gayet iyi uyumuş olsa bile. Eğer uyku puanım yüksek görünüyorsa, zirvede olmam gerektiğine inanıyor ve yorgun olsam bile kendimi zorlamaya devam ediyordum.

Kendisine tanımladığı yüksek bir uyku puanı alma “takıntısı” bu yılın başlarına kadar üç yıl sürdü. O dönemde saatin, gerçekte nasıl uyuduğunu yansıtmadığını fark etmeye başladı. “Geçen hafta gece boyunca dört saat uyanıktım ama saatim ‘Vay canına, harika uyku!’ diyordu. Oysa gerçekte gece 01.00’den 05.00’e kadar uyanıktım.” diyor. BBC, yorum almak için Garmin’e de ulaştı.

Uyku uzmanı ve “How to Sleep Well” (Nasıl İyi Uyunur) kitabının yazarı Dr. Neil Stanley, uykuyu bir oyuna dönüştürmenin daha fazla düzensiz uykuya yol açtığını savunuyor. BBC’ye verdiği demeçte, “Uykunuzu takip etmenin sorunu, size bir sayı vermesidir ve bu da bir hedef belirlemenizi gerektirir.” diyor. Bu durum, uyku kalitesine veya miktarına dair rakamsal endişelerle dolu bir döngüye girmenize neden oluyor. Yaklaşık 40 yıl önce, bileğe takılan uyku takip cihazları olan aktigrafi üzerine araştırma yaptığını hatırlatan Stanley, ticari takip cihazlarının günümüzde biraz daha gelişmiş olsalar da, hala aynı şekilde çalıştıklarını, yani hareketi ölçtüklerini ve aynı sınırlamalara sahip olduklarını belirtiyor. “Uykuyu ölçmek istiyorsanız beyni ölçmeniz gerekir. Beynin faaliyetlerini ölçmüyorsanız, uykuyu ölçmüyorsunuz demektir.” şeklinde açıklıyor.

Peki, gerçekten nasıl iyi uyuyabiliriz? Hare, bazı önerilerde bulunuyor: Yatak odanızı makul ölçüler içinde serin, karanlık ve sessiz tutun. “Bu, odanın tamamen karanlık, tam olarak 16 derece ya da tamamen sessiz olması gerektiği anlamına gelmez.” diyor. “Biraz serince, biraz karanlıkça ve biraz sessizce olması yeterli.” Ayrıca, sabahları parlak ışığa maruz kalmanın sirkadiyen ritminizi, yani vücudunuzun doğal saatini düzenlemeye yardımcı olacağını belirtiyor.

Hafif egzersiz yapmayı ve “çok çeşitli bitkisel gıdalar içeren, sağlıklı Akdeniz tipi bir diyet” uygulamayı öneriyor. En önemlisi ise işleri basit tutmak. Hare, “Bunun dışındaki hiçbir şeye ihtiyacınız yok.” şeklinde sonlandırıyor.

Uyku Takıntısı: Mükemmel Uyumak Mümkün Mü?
Yorum Yap

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Kral Galatasaray Haber ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!